Eski İngiliz diplomat ve yazar Chris Bowers, 1991 yılında Kürdistan Bölgesi’nde yaşanan Büyük Göç’ün (Koraw) ardından hayata geçirilen “Güvenli Bölge” (Safe Haven) sürecini tiyatro sahnesine taşıdı. Saddam Hüseyin rejiminin Kürt ayaklanmasını sert biçimde bastırmasının ardından yüz binlerce Kürdün dağlara sığındığı o kritik dönemi konu alan oyun, İngiltere Başbakanı John Major öncülüğünde başlatılan “Huzur Operasyonu”nun perde arkasını anlatıyor.
Londra’nın kuzeyinde, Kürt nüfusunun yoğun olduğu bölgede yer alan Arcola Tiyatrosu’nda sahnelenen “Safe Haven” adlı oyun, sadece bir diplomatik süreci değil, aynı zamanda Kürt halkının hayatta kalma mücadelesini ve direncini merkezine alıyor. Bowers, bu hikâyenin anlatılmasının hem İngiltere hem de Kürdistan için hayati önem taşıdığını vurguluyor.
“Eğer Karar Hafta İçi Alınsaydı, Binlerce Kişi Ölebilirdi”
Rûdaw muhabiri Zinar Şino’ya konuşan Chris Bowers, oyunun çıkış noktasının 2011 yılında dönemin İngiltere Başbakanı John Major’ın Kürdistan ziyareti sırasında yaşanan kısa bir sohbet olduğunu anlattı. Bowers, Major’a bu tarihi kararın nasıl alındığını sorduğunda aldığı yanıtın kendisini derinden etkilediğini söyledi.
Major’ın, üç diplomatın hafta sonu tatilinde bürokrasiyi aşarak kendisine ulaştığını ve kararın bu nedenle hızla alınabildiğini aktardığını belirten Bowers, “Eğer bu toplantı hafta içi yapılsaydı, süreç bakanlıklara takılır, yüz binlerce insan hayatını kaybedebilirdi” dedi. Oyunda, kararın Pazar günü alınmasının nasıl hayati bir rol oynadığı ve birkaç kişinin inisiyatifiyle tarihin nasıl değiştiği ayrıntılarıyla ele alınıyor.
Diplomasi, Diaspora ve Dağlardaki Halk Aynı Sahnede
Bowers, hikâyeyi film ya da belgesel yerine tiyatro sahnesine taşımasının bilinçli bir tercih olduğunu belirterek, diplomatik karar alma mekanizması, Kürt diasporasının rolü ve dağlarda mahsur kalan halkın yaşadıklarını aynı sahnede buluşturmak istediğini söyledi. Oyunun, özellikle Kürt toplumunda kuşaklar arası konuşulamayan travmaların açığa çıkmasına katkı sunduğunu ifade etti.
Rûdaw sunucusu Zinar Şino’nun, 1991’de sekiz yaşında bir çocukken Güvenli Bölge sayesinde hayatta kaldığını paylaşması üzerine röportajda duygusal anlar yaşandı. Bowers, oyunun hedef kitlesinin yalnızca İngiliz izleyiciler değil, Kürt toplumu ve uluslararası kamuoyu olduğunu vurguladı.
Oyunun ileride Kürdistan’da ve Kürtçe sahnelenmesini çok istediğini dile getiren Bowers, “Bu bir İngiliz hikâyesi olduğu kadar Kürt halkının da hikâyesi. Ben anlatıyorum ama bu sizin hikâyeniz” dedi. Güvenli Bölge kararının nasıl ve neden alındığını anlatmanın, günümüz dünyasında doğru zamanda doğru kararlar almanın önemini hatırlattığını belirten Bowers, sanatın bu anlamda güçlü bir araç olduğuna dikkat çekti.
