ABD, iki yıl süren bombardımanlarda büyük ölçüde yıkılan Gazze’nin yeniden inşasına ilişkin “Yeni Gazze” adlı kapsamlı planı İsviçre’nin Davos kentinde düzenlenen Dünya Ekonomik Forumu kapsamında kamuoyuna sundu. Sunumda, Akdeniz kıyısı boyunca uzanan çok sayıda gökdelen, güneyde Refah bölgesinde yeni konut alanları ve yaklaşık iki milyonluk nüfus için tarım ile sanayi bölgelerinin aşamalı gelişimini gösteren haritalar yer aldı.
Tanıtım, Donald Trump’ın Gazze için önerdiği “Barış Kurulu”na ilişkin imzaların atılmasının ardından yapıldı. Trump, planı değerlendirirken, “Ben özünde bir emlakçıyım… Şu deniz kenarı konuma bakın. Ne kadar büyük bir potansiyeli var” ifadelerini kullandı.
Planın içeriği
Açıklanan ana planda:
-
Kıyı boyunca “kıyı turizmi” için ayrılmış ve 180 yüksek katlı binayı içeren bir bölge,
-
Konut alanları, sanayi kompleksleri, veri merkezleri ve üretim tesisleri,
-
Parklar, tarım ve spor alanları,
-
Mısır sınırına yakın güneyde yeni bir liman ve havaalanı,
-
Mısır ile İsrail sınırlarının kesiştiği noktada “üçlü geçiş alanı” öngörülüyor.
Yeniden inşanın Refah’tan başlayarak kuzeye doğru ilerlemesi planlanıyor. Ana Plan’da Mısır ve İsrail sınırı boyunca uzanan ve “güvenlik sınırı” olarak tanımlanan boş bir alan da yer alıyor.
Kushner: “B planımız yok”
Trump’ın damadı ve Orta Doğu sürecinde aktif rol alan Jared Kushner, törende yaptığı konuşmada savaş sırasında Gazze’ye 90 bin ton bomba atıldığını ve temizlenmesi gereken 60 milyon ton moloz bulunduğunu söyledi. Kushner, “Hamas silahsızlanma anlaşmasını imzaladı, bunu uygulayacağız. Bizim B planımız yok” dedi.
Plan kapsamında “Yeni Rafah” olarak adlandırılan bölgede 100 binden fazla kalıcı konut, 200 eğitim merkezi ve 75 sağlık tesisi öngörüldüğü belirtildi. Kushner, bu bölgenin iki ila üç yıl içinde tamamlanmasının mümkün olduğunu savundu ve önümüzdeki haftalarda Washington’da finansman katkılarının ele alınacağı bir konferans düzenleneceğini açıkladı.
Uluslararası tablo ve tepkiler
Birleşmiş Milletler, Gazze’deki yapıların yüzde 81’inin yıkıldığını ya da hasar gördüğünü bildiriyor. BM’ye göre bölgede yaklaşık 1 milyon kişi uygun barınmadan yoksun, 1,6 milyon kişi ise ciddi gıda güvensizliğiyle karşı karşıya.
Gazze’deki Hamas, bağımsız bir Filistin devleti kurulmadıkça silah bırakmayacağını daha önce açıklamıştı. Isaac Herzog, Davos’ta yaptığı konuşmada Trump’ın liderliğini överek “Asıl sınav Hamas’ın Gazze’den ayrılması olacak” dedi. Filistin Yönetimi lideri Mahmud Abbas ise Gazze’nin yönetiminde merkezi rol almak istediklerini söyledi.
Arka plan
Trump, 2025 Şubat ayında Gazze’deki Filistinlilerin komşu ülkelere kalıcı olarak yerleştirilebileceğini ve bölgenin “Ortadoğu’nun Rivierası”na dönüştürülebileceğini savunmuş, bu açıklamalar uluslararası alanda yoğun tepki çekmişti. Davos’ta tanıtılan “Yeni Gazze” planı da, güvenlik, nüfusun geleceği ve siyasi statü başlıkları nedeniyle tartışılmaya devam ediyor.