"Demirtaş’ın Tahliyesi Hukuken Zorunludur"

Raporun en dikkat çekici maddesini, 2016 yılından bu yana tutuklu bulunan eski HDP Eş Genel Başkanı ve Diyarbakır Barosu üyesi Selahattin Demirtaş’ın durumu oluşturdu. Baro, Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi (AİHM) Büyük Dairesi’nin verdiği ihlal kararlarına atıfta bulunarak şu talebi iletti:

"Üyemiz Av. Selahattin Demirtaş’ın, Anayasa’nın 90. maddesi ve AİHS’in 46. maddesi gereğince tahliye edilmesi hukuken zorunludur."

AİHM, Demirtaş hakkında bugüne kadar üç kez hak ihlali kararı vermiş ve tutukluluğun siyasi amaç güttüğünü vurgulamıştı.

Yargıdaki Fiziki ve Teknik Eksiklikler

Diyarbakır Barosu tarafından sunulan raporda, savunma mesleğinin icrasında karşılaşılan pratik zorluklara da geniş yer verildi:

• Yeni Adliye Binası: Yargısal faaliyetlerin altı ayrı binada yürütülmesinin verimliliği düşürdüğü belirtilerek, modern bir adliye sarayı planlanması istendi.

• CMK Ücretleri: CMK görevlendirme ücretlerinin Türkiye Barolar Birliği (TBB) asgari ücret tarifesiyle eşitlenmesi ve bu gelirden vergi muafiyeti sağlanması talep edildi.

• Teknik Altyapı: e-duruşma ve SEGBİS sistemlerinin daha etkin kullanılması gerektiği vurgulandı.

Tahir Elçi Cinayeti ve Cezasızlık Uyarısı

Raporda ayrıca, suikast sonucu hayatını kaybeden Baro Başkanı Tahir Elçi davasına da değinildi. Yerel mahkemenin verdiği kararın adalet duygusunu yaraladığı ifade edilerek, dosyanın Anayasa Mahkemesi sürecinde olduğu hatırlatıldı. Cinayetin tüm yönleriyle aydınlatılması ve faillerin cezalandırılmasının toplumsal barış açısından kritik olduğu belirtildi.

Aslen Haymana’nın Sındıran köyünden olan ve Şeyhbızın Aşireti’ne mensup olan Ahmet Turgut, emniyet kayıtlarında onlarca yıl boyunca "organize suç örgütü lideri" sıfatıyla yer aldı. Ankara merkezli yürütülen pek çok operasyonda "yağma", "tehdit", "haksız kazanç sağlama" ve "suç işlemek amacıyla örgüt kurma" suçlamalarıyla gözaltına alınan Turgut, yargılandığı dosyalarla sık sık gündeme geldi. Özellikle "Kask" adı verilen operasyonlarda Turgut ve yakın çevresinin illegal tahsilat yöntemleri kullandığı iddiaları adli kayıtlara yansıdı.

Ahmet Turgut’un ailesi yeraltı dünyasındaki faaliyetlerinin yanı sıra yerel siyasette de etkin oldu. Oğlu Özdemir Turgut, ailenin kalesi olarak görülen Haymana ilçesinde iki dönem belediye başkanlığı görevini yürüttü. Turgut’un illegal yapılar arasındaki ağırlığı, 2020 yılında tahliye olan Alaattin Çakıcı’nın kendisini Ankara'da ziyaret etmesiyle tekrar kamuoyunun dikkatini çekmişti. 91 yaşında ölen Turgut, geride çok sayıda adli dosya ve Ankara’nın yarım asırlık organize suç hafızasını bıraktı.

Katalonya merkezli CUP Merkez Yürütme Kurulu üyesi Blai Taberner Curado, Kürt meselesine ilişkin yaptığı değerlendirmede, Abdullah Öcalan ile doğrudan iletişim sağlanmadan demokratik ve kalıcı bir çözümün mümkün olmadığını ifade etti.

Curado, Öcalan’la görüşme talebiyle Adalet Bakanlığı’na yaptıkları başvuruya hâlâ yanıt verilmediğini belirterek, bu durumu eleştirdi. Başvurunun Aralık 2024’te iki kişilik bir heyetle yapıldığını hatırlatan Curado, “Bu şaşırtıcıdır ve Sayın Öcalan’ın haklarına gerçek bir saygı olmadığını doğrulamaktadır” dedi.

“Hâlâ yanıt bekliyoruz”

Uluslararası alanda birçok hukukçu, insan hakları örgütü ve siyasi temsilcinin de benzer başvurular yaptığını belirten Curado, sürecin şeffaf ilerlemediğini savundu. Öcalan’ın bölgesel barış ve istikrar için bir çözüm önerisi sunduğunu dile getiren Curado, buna rağmen kamuoyunun bu önerilerden haberdar edilmediğini ifade etti.

“Eşitlik ve hukuki güvence şart”

Curado, barış sürecinin sağlıklı ilerleyebilmesi için görüşmelerin eşitlik temelinde ve hukuki güvenceler altında yürütülmesi gerektiğini vurguladı. “Taraflardan birinin hapiste olduğu ve temel hak ihlalleri tehdidi altında bulunduğu bir ortamda çözüm süreci düşünülemez” diyen Curado, Öcalan ve diğer siyasi tutukluların durumunun sürecin merkezinde yer alması gerektiğini belirtti.

“Kürt halkının iradesine saygı gösterilmeli”

Çözüm için ilk adımın siyasi ve insan haklarının tanınması olduğunu söyleyen Curado, Kürt halkının seçilmiş temsilcilerine yönelik baskılara da dikkat çekti. “Kürt halkının siyasi iradesine saygı gösterilmeden barıştan söz edilemez” ifadelerini kullanan Curado, hak ve özgürlükler temelinde ilerlemeyen bir sürecin kalıcı olmayacağını dile getirdi.

27 Şubat 2025’te yapılan “Barış ve Demokratik Toplum Çağrısı” sonrasında uluslararası alanda birçok girişim başlatılmıştı. Nobel Barış Ödülü sahibi isimlerden hukukçulara, insan hakları örgütlerinden siyasi temsilcilere kadar geniş bir çevre, Türkiye Cumhuriyeti Adalet Bakanlığı’na başvurarak Öcalan ile görüşme talebinde bulundu. Bu başvuruların bir parçası olan Lyon, Ankara’ya gelen uluslararası heyette de yer aldı.

Uluslararası başvurulara henüz yanıt yok

ELDH üyesi olarak daha önce de başvuru yaptıklarını belirten Lyon, sürecin farklı aktörleriyle temas kurmak amacıyla Türkiye’ye geldiklerini ifade etti. Öcalan’ın bu sürecin en önemli figürlerinden biri olduğunu dile getiren Lyon, onunla görüşme talebinde bulunmanın “doğal bir adım” olduğunu söyledi.

Başvurunun mevcut durumuna ilişkin konuşan Lyon, henüz resmi bir yanıt almadıklarını vurguladı. Talebin ne reddedildiğini ne de kabul edildiğini belirten Lyon, sürecin belirsizliğini koruduğunu ifade etti.

“Süreç onunla temas olmadan ilerlemez”

Lyon’a göre, Öcalan’ın Kürt toplumu üzerindeki etkisi ve sürecin seyrindeki rolü belirleyici. Bu nedenle görüşmenin yalnızca sembolik değil, aynı zamanda işlevsel bir öneme sahip olduğunu savunuyor. Sürecin onsuz ilerleyebileceği fikrine katılmadığını dile getiren Lyon, özellikle silah bırakma ve çatışmasızlık başlıklarında Öcalan’ın etkisinin kritik olduğunu ifade etti.

Bu çerçevede sürecin tek taraflı yürütülmesinin sorunlu olabileceğine dikkat çeken Lyon, bunun bir “teslimiyet” değil, karşılıklı bir uzlaşma süreci olarak ele alınması gerektiğini vurguladı. Ayrıca Öcalan’ın cezaevi koşullarının iyileştirilmesi, dış dünya ve avukatlarıyla daha fazla iletişim kurabilmesi gerektiğini söyledi. Alternatif olarak ev hapsi gibi seçeneklerin de tartışılabileceğini ancak bunun da yeni bir izolasyon biçimine dönüşmemesi gerektiğini dile getirdi.

Uluslararası hukuk ve Türkiye’nin sicili tartışılıyor

Lyon, başvurulara yanıt verilmemesinin Türkiye’nin uluslararası hukuk alanındaki görünümünü de etkilediğini savundu. Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi kararlarının uygulanmasına ilişkin tartışmalara işaret eden Lyon, Türkiye’nin bu alandaki sicilinin uzun süredir eleştiri konusu olduğunu belirtti.

Başvurulara ilişkin sürecin devam ettiğini ve umutlarını koruduklarını ifade eden Lyon, gecikmenin bürokratik nedenlerden kaynaklanabileceğini de sözlerine ekledi.

“Süreç yavaş ilerler ama umut korunmalı”

Öte yandan Lyon, sürece dair değerlendirmesinde temkinli bir iyimserlik sergiledi. Yeni yayımlanan Meclis raporunun henüz tamamlandığını hatırlatan Lyon, bu tür süreçlerin doğası gereği yavaş ilerlediğini ve sabır gerektirdiğini söyledi.

Dünyadaki benzer örneklerde de barış ve çözüm süreçlerinin uzun zaman aldığını vurgulayan Lyon, kısa vadede somut gelişmeler beklense de, gerçekçi bir yaklaşımın sürecin zamana yayılacağını kabul etmekten geçtiğini ifade etti.

Kürtçe Gazeteciliğin Emekçisi ve Bir Dil Savunucusu

Evin Buldan’ın gazetecilik serüveni, Kürtçe basının en önemli mecralarından biri olan Azadiya Welat gazetesinde hem muhabirlik hem de editörlük rolleriyle derinleşti. Gazetenin Kanun Hükmünde Kararname ile kapatılmasının ardından pes etmeyen Buldan, Rojeva Medya çatısı altında editörlük yaparak Kürtçe’nin gelişimi ve korunması için yürüttüğü mücadeleyi sürdürdü. Onun için gazetecilik sadece bir meslek değil, aynı zamanda Kürtçe yaşayıp bu dili geliştirme mücadelesinin en önemli mevzisiydi. Çalışma arkadaşı Çetin Altun’un anlatımıyla Buldan, bulunduğu her alanda görevini en iyi şekilde yerine getiren, son nefesine kadar geleneğine bağlı kalan ve aynı zamanda yeni gazeteciler yetiştiren bir öğretici kimliğine sahipti.

Anılarda Kalan Güler Yüz ve Devralınan Miras

Amed’de 2 Nisan 2017’de geçirdiği kalp krizi sonucu henüz 27 yaşındayken yaşama veda eden Evin Buldan, arkasında sadece nitelikli haberler değil, aynı zamanda çalışma arkadaşlarının zihninde yer eden derin bir moral ve motivasyon bıraktı. Mesai arkadaşı Altun, Buldan’ın en zorlu haber sahalarında bile moralini bozmayan, espri yapan ve çevresine güç veren güler yüzlü kişiliğini özellikle vurguluyor. Hayallerini gerçekleştirmek uğruna büyük bir direnç gösteren Buldan, bugün Özgür Basın tarihinde gerçeği topluma aktarma yolunda şehit düşen bir sembol olarak anılıyor. Arkadaşları, onun yarım kalan hayallerini ve topluma hakikati ulaştırma hedefini yaşatarak mücadelesini sürdüreceklerini belirtiyor.

Kapsam Dışı İsimler ve Şartlı Salıverilme

Hazırlanan "süreli ve özel" yasa taslağında kimlerin yer alacağı ve hangi kriterlerin uygulanacağı da belli olmaya başladı. Taslağın temel taşları şu şekilde sıralanıyor:

• Öncelik Suça Karışmayanlarda: Süreçten ilk etapta herhangi bir çatışmaya veya adli suça karışmamış örgüt üyeleri faydalanacak.

• Şartlı Tahliye: Silahların bırakıldığına dair veriler teyit edildikten sonra, cezaevindeki tutuklular için "şartlı salıverilme" mekanizması işletilecek.

• Üst Düzey ve Öcalan İstisnası: Taslakta Abdullah Öcalan veya PKK’nin üst düzey yöneticilerine yönelik herhangi bir serbest bırakma düzenlemesi yer almıyor. İmralı’daki fiziki yapılaşmanın da bu statükoyu korumaya yönelik olduğu belirtiliyor.

Strateji: "Türkü Ürkütmeden, Kürdü Oyalamadan"

İktidarın bu takvimi hızlandırmasındaki ana motivasyonun, 2027 sonbaharında yapılması muhtemel bir erken seçim öncesi Kürt seçmenin desteğini konsolide etmek olduğu ifade ediliyor. Ekonomik iyileşme adımlarıyla desteklenecek bu süreçte, "Türkü ürkütmeden, Kürdü oyalamadan" sonuç odaklı bir denge siyaseti izleneceği vurgulanıyor.

"Sabotaj" ve Bölgesel Riskler

Haberde, dış politikada Suriye ve İran hattındaki gerilimin sürece engel teşkil etmediği ancak iç hattaki bazı çıkışların "sabotaj" olarak görüldüğü kaydediliyor. Özellikle Diyarbakır’daki "Kürt Milli Platformu" toplantısında dile getirilen "resmi dil" ve "ulusal marş" gibi taleplerin, iktidar kanadında süreci baltalamaya yönelik girişimler olarak kodlandığı ve bu grupların yakından takip edildiği aktarılıyor.

Çift Dilli Tebrik Mesajı

Trendyol 1. Lig ekiplerinden Amedspor, resmi sosyal medya hesapları üzerinden yayımladığı mesajda milli takımın başarısını kutladı. Kulüp, tebrik metninde hem Kürtçe hem de Türkçe ifadelere yer vererek şu paylaşımı yaptı:

“Em ji Tîma Neteweyî ya Tirkiyeyê re di rêya Kûpaya Cîhanê de serkeftinê dixwazin! Türkiye A Milli Takımı’na Dünya Kupası mücadelesinde başarılar diliyoruz!”

Bu gönderiyi Instagram'da gör

Amedspor (@amedskofficial)'in paylaştığı bir gönderi

Sosyal Medyada Büyük İlgi

Amedspor'un bu kapsayıcı mesajı, kısa sürede spor camiasında ve sosyal medyada geniş yankı uyandırdı. Çok sayıda beğeni ve yorum alan paylaşım, futbolun birleştirici gücüne vurgu yapan olumlu geri dönüşlerle karşılandı. Türkiye’nin Dünya Kupası yolculuğundaki bu önemli eşiği kutlayan kulüp, ulusal başarıya bölgeden güçlü bir destek mesajı göndermiş oldu.

İptal Kararında "Türkiye Faktörü" ve Bölgesel Dengeler

Planın hayata geçmemesinin arkasında yatan en kritik sebeplerden biri Türkiye’nin sert diplomatik tavrı oldu. Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan’ın, ABD Başkanı Donald Trump’a "bölgede bağımsız bir Kürt devleti kurulmasına asla izin verilmeyeceğini" net bir şekilde iletmesi, Washington’un geri adım atmasında belirleyici oldu. Bunun yanı sıra Körfez Arap ülkelerinin de "İran’ın parçalanması tüm Ortadoğu’nun istikrarını havaya uçurur" mesajı vermesi, Beyaz Saray’da planın riskli bulunmasına yol açtı. İsrail askeri istihbaratının da en başından beri bu planın başarı şansına şüpheyle bakması, Başbakan Netanyahu ile Mossad Direktörü David Barnea arasında gerilime neden oldu.

Kürt Örgütlerin İhtiyatı ve Erbil’in Tavrı

Saldırının gerçekleşmemesindeki bir diğer etken ise bizzat Kürt örgütlerinin Washington’a olan güvensizliği ve ihtiyatlı yaklaşımıydı. Amerikan medyasında planın sızmasıyla birlikte İran’ın askeri ve diplomatik tedbirlerini artırması, örgütleri harekete geçmekten alıkoydu. Irak Kürt Bölgesel Yönetimi (IKBY) Başkanı Neçirvan Barzani’nin, 5 Mart’ta İran Dışişleri Bakanı Abbas Arakçi ile yaptığı telefon görüşmesinde "bölgedeki rekabetin bir parçası olmayacağız" demesi, milis güçlerin lojistik desteğini zayıflattı. Trump’ın bu örgütlerin katılımını "harika" olarak nitelendirmesine rağmen, bölgesel realiteler ve müttefik baskısı "Hürmüz’den Kürdistan’a" uzanan bu çok boyutlu savaş planını şimdilik rafa kaldırdı.

Newroz Meydanlarından İmralı’ya: Eleştirinin Adresi

2026 Newroz kutlamaları, DEM Parti yönetimi için sembolik bir eşik oldu. Alanları dolduran kitleler, sadece bayram kutlaması yapmakla kalmadı; partinin siyasal duruşuna dair güçlü mesajlar verdi. Bu tartışmalara Diyarbakır’da okunan mesajıyla Abdullah Öcalan da dahil olarak, "yetersiz ilişkilerden ve anlamlardan arınma" çağrısı yaptı. Geçtiğimiz yıl tahliye olan Çetin Arkaş’ın "bireysel ikbal peşinde koşanlar sert kayaya çarpacaktır" sözleri ise tabanda geniş yankı uyandırarak eleştirilerin odağındaki "kariyerizm" sorununa dikkat çekti.

Belediye Performansları ve Kürtçe Karnesi

Partiye yönelik en somut ve "operasyon" söylemiyle geçiştirilemeyen eleştiri, Mezopotamya Ajansı’ndan geldi. 62 belediyenin sadece 2’sinde Kürtçe kreş açıldığını ve çok dilli belediyecilik vaatlerinin havada kaldığını ortaya koyan "Kürtçe Karnesi" haberi, partinin yerel yönetimlerdeki ideolojik tutarlılığını sorgulattı. Bu haberin, hareketin içinden gelen gazeteciler tarafından yapılması, parti yönetimini alışık olduğu savunma reflekslerinden mahrum bırakarak gerçek bir özeleştiri sürecine zorladı.

Dilan Karaman Olayı ve "Mikro-İktidar" Eleştirisi

Kürt basınındaki kırılma noktalarından bir diğeri ise Dilan Karaman süreci oldu. NuMedya24 ve JinNews gibi mecraların ısrarlı takibi sonucu, parti yönetimi bir "özeleştiri" yayımlamak zorunda kalsa da kamuoyundaki "sorumluları koruma" şüphesi tam olarak dağılmış değil. Gazeteci İrfan Aktan’ın partiye yönelik "mikro-iktidar alanları" uyarısı, DEM Parti’nin kendi içindeki güç odaklarını tasfiye edip edemeyeceği sorusunu gündemin üst sıralarına taşıdı.

Yol Ayrımı: 2026 Kongresi ve 205 Günlük Takvim

Tüm bu iç tartışmalar, DEM Parti’yi stratejik bir yol ayrımına getirmiş durumda. Mevcut tüzüğe göre partinin en geç 15 Ekim 2026’da kongreye gitmesi gerekiyor. 2023 seçimleri sonrası beklenen büyük dönüşümü gerçekleştiremeyen partinin önünde, hem tabanın güvenini tazelemek hem de çözüm sürecinin yarattığı tarihi fırsatı kurumsal bir yenilenmeyle karşılamak için yaklaşık 200 günlük bir süre var. Ekim ayındaki bu kongrenin, sadece bir isim değişikliği değil, bir zihniyet ve kadro değişimi olup olmayacağı Kürt siyasetinin geleceğini belirleyecek.

Kırşehir S Tipi Cezaevi’nden tutsak Nurullah Sertkaya, cezaevinde 30 yılı aşkın süredir tutulan hasta tutsakların tahliyelerinin İdare ve Gözlem Kurulları tarafından keyfi biçimde ertelendiğini ifade etti. Sertkaya, bu süreçte hak ihlallerinin sürdüğünü ve tutsakların temel haklarından mahrum bırakıldığını vurguladı.

Su ve temel ihtiyaçlarda ciddi eksiklik

Sertkaya’ya göre cezaevinde su sınırlaması uygulanıyor; tutsak başına haftada iki kez 40 litre sıcak su veriliyor. Su paslı ve kötü kokulu. Ayrıca cezaevinde TV, gazete ve nitelikli kitaplara erişim de engelleniyor. Yeni Yaşam, Evrensel ve Birgün gazetelerine erişim sağlanmıyor, TV’de yalnızca iktidara yakın kanallar izlenebiliyor.

Hasta tutsakların durumu kritik

Tahliyesi engellenen tutsaklardan Ebubekir Yulu 33 yıldır cezaevinde ve ağır sağlık sorunları yaşıyor. Cemil İvrendi de 31 yıldır cezaevinde ve kalp hastası. Sertkaya, koğuş değişiklikleri ve görüş günlerinin sürekli değiştirilmesinin aileler üzerinde mağduriyet yarattığını belirtti.

Hak ihlallerine dair mektuplar, insan hakları savunucuları aracılığıyla kamuoyuna ulaştırıldı. Tutsaklar, sağlık ve temel ihtiyaçlar açısından ciddi risk altında bulunuyor.

İstanbul Büyükşehir Belediyesi Başkanı Ekrem İmamoğlu’nun da aralarında bulunduğu 509 kişi hakkında “yolsuzluk” iddiasıyla açılan dava, İstanbul 40’ıncı Ağır Ceza Mahkemesi’nde 6’ncı gününe girdi. Silivri Marmara Açık Ceza İnfaz Kurumu’ndaki 1 No’lu salonda devam eden duruşmada, avukatlar ve sınırlı sayıda sanık yakını ile basın mensupları izleyici olarak yer alabiliyor.

Milletvekillerinin salona girişine sınırlama

Dün, avukatların bölümünde oturan hukukçu milletvekillerinin izleyici bölümüne geçmesi istendi; vekillerin itirazı üzerine duruşma başlamadan sona ermişti. Bugün CHP İstanbul İl Başkanı Özgür Çelik ve 9 CHP’li milletvekili duruşmaya alınırken, Mahmut Tanal, Turan Taşkın Özer ve Ali Mahir Başarır listeye dahil edilmedi.

DEM Parti heyeti duruşmayı takip edecek

Halkların Eşitlik ve Demokrasi Partisi (DEM Parti) de duruşmayı takip etmek için Silivri’ye heyet gönderdi. Grup Başkanvekili Sezai Temelli, İstanbul Milletvekili Celal Fırat ve siyasetçi Ali Can Önlü’den oluşan DEM Parti heyeti, duruşmanın başlamasını bekliyor.

Duruşmanın sınırlı katılımla sürmesi ve DEM Parti’nin izleme talebi, siyasi gözlem açısından davayı yakından takip edenler için kritik bir gelişme olarak değerlendiriliyor.

Emniyet Genel Müdürlüğü Terörle Mücadele (TEM) Dairesi Başkanlığı’nda görevli 35 yaşındaki Birson Ergene, Ankara’da boş bir arazide ölü bulundu. Olayla ilgili soruşturma başlatıldı; ölümün intihar olma ihtimali üzerinde duruluyor. Son yıllarda polis intiharlarına bir yenisi eklenmiş oldu.

Sınav birinciliği mülakatta boşa çıktı

Veryansın TV’nin aktardığına göre Ergene, ekonomik zorluklar ve borçlar nedeniyle zor bir dönem geçiriyordu. Yurt dışında Türk Büyükelçilikleri, Başkonsolosluklar veya Daimi Temsilciliklerde görevlendirilmek için açılan misyon sınavına katılan Ergene, yazılı sınavda birinci oldu. Ancak mülakatta başarısı göz ardı edilerek kadroya alınmadı.

Ailesine intihar mektubu bıraktı

Ergene’nin ölmeden önce ailesine bıraktığı mektupta, uğradığı haksızlıklara ve yaşadığı bunalıma dair ifadeler bulunduğu bildirildi. Emniyet amiri, 16 Mart 2026 tarihinde memleketi Burdur’da toprağa verildi.

Bu üzücü olay, polis teşkilatında sınav ve mülakat süreçlerinin adil yürütülmesinin önemini bir kez daha gündeme taşıdı.

Orta Doğu’da süren savaş ve Hürmüz Boğazı’nda artan güvenlik riskleri, enerji arzını doğrudan etkiliyor. İran savaşı nedeniyle petrol ve doğalgaz sevkiyatının sekteye uğraması, bölge ülkelerini alternatif güzergâh arayışına itti. Bu kapsamda Irak, petrol ihracatında yeniden Ceyhan Petrol Boru Hattı seçeneğini gündemine aldı.

Irak Federal Parlamentosu, bugün Bağdat’ta toplanarak Ceyhan hattı üzerinden petrol ihracatının yeniden başlatılmasını ele alacak. Geçmişte Irak petrolü bu hat üzerinden Türkiye’ye taşınarak dünya piyasalarına sunuluyordu. Ancak ilerleyen süreçte sevkiyatın büyük bölümü Basra Körfezi üzerinden yapılmaya başlanmıştı.

Üretim ve hukuki engeller öne çıkıyor

Enerji piyasaları uzmanı Ali Arif Aktürk, Ceyhan hattının mevcut kriz karşısında sınırlı bir çözüm sunabileceğini belirtiyor. Normal koşullarda günlük yaklaşık 600 bin varil petrol taşıma kapasitesine sahip olan Kerkük–Ceyhan hattı, uzun süredir tam kapasiteyle çalışmıyor.

Aktürk’e göre bu miktarın önemli bir kısmı Kerkük sahalarından sağlanıyordu. Ancak mevcut üretim seviyeleri bu kapasiteyi karşılamaktan uzak. Bölgede günlük üretimin yaklaşık 300–350 bin varil seviyesinde olduğu ifade ediliyor.

Sorunun yalnızca teknik ve üretimle sınırlı olmadığına dikkat çeken Aktürk, hukuki süreçlerin de belirleyici olduğunu vurguluyor. 2014–2023 yıllarını kapsayan ilk tahkim davası Irak lehine sonuçlanırken, aynı dönemin başka bir bölümünü kapsayan ikinci tahkim süreci ise halen devam ediyor. Bu tablo, hattın yeniden devreye alınmasını zorlaştırıyor.

Üretim sert düştü, alternatifler masada

Hürmüz Boğazı’ndaki sevkiyatın büyük ölçüde durması, Irak ekonomisini de doğrudan etkiledi. Ülkenin ham petrol üretimi günlük yaklaşık 4,2 milyon varilden 1 milyon varilin biraz üzerine kadar geriledi. Bu keskin düşüş, Bağdat yönetimini yeni ihracat yolları aramaya yöneltti.

Yetkililer, petrolün Türkiye’nin yanı sıra Suriye ve Ürdün üzerinden tankerlerle taşınmasını da alternatif seçenekler arasında değerlendiriyor.

Öte yandan bölgedeki güvenlik riskleri de artıyor. 2026 İran-ABD-İsrail gerilimi kapsamında 28 Şubat 2026’da başlayan çatışmaların ardından İran ve İran destekli gruplar, Irak Kürt Bölgesi’ne yönelik balistik füze ve insansız hava aracı saldırıları düzenledi. Özellikle Erbil çevresindeki askeri ve siyasi hedeflerin vurulduğu saldırılarda Peşmerge güçleri ve siviller arasında yaralananlar olduğu bildirildi.

Tüm bu gelişmeler, Irak’ın enerji ihracatında kalıcı ve güvenli bir alternatif bulmasının kısa vadede zor olduğunu gösteriyor.

12 Mart, farklı yıllarda gerçekleşen üç ayrı kırılma noktasının yıl dönümü olarak bölgesel tarihin en ağır dosyalarından biri. 1971 Askeri Muhtırası’nın 55’inci, 1995 Gazi Mahallesi Katliamı’nın 31’inci ve 2004 Qamişlo Katliamı’nın 22’nci yılına denk gelen bugün, cezasızlık politikaları ve hakikat arayışının merkezinde yer alıyor.

12 Mart Muhtırası: 1971’in Siyasi Tasfiyesi

12 Mart 1971 günü saat 13.00’te TRT radyolarından okunan askeri muhtıra, Türkiye’nin demokratik süreçlerinde "ara rejim" olarak adlandırılan bir dönemi başlattı. Genelkurmay Başkanı Memduh Tağmaç ve kuvvet komutanlarının imzasıyla Cumhurbaşkanı Cevdet Sunay’a sunulan bildiri, parlamentoyu feshetmese de siyasi iradeyi vesayet altına aldı. Başbakan Süleyman Demirel’in istifasıyla sonuçlanan bu hamle, sadece bir hükümet değişikliği değil, geniş çaplı bir toplumsal tasfiye operasyonuna dönüştü.

Bu süreçte ilan edilen sıkıyönetimle birlikte üniversiteler, sendikalar ve demokratik kitle örgütleri hedef alındı. Türkiye İşçi Partisi (TİP) ve DİSK kapatıldı; anayasa maddeleri değiştirilerek temel hak ve özgürlükler kısıtlandı. 1971 sonrası kurulan mahkemeler; Deniz Gezmiş, Yusuf Aslan ve Hüseyin İnan’ın idamına, Mahir Çayan ve İbrahim Kaypakkaya gibi isimlerin ise operasyonlarda veya işkence süreçlerinde hayatını kaybetmesine yol açan hukuki altyapıyı oluşturdu. Dosyalar, binlerce aydın, yazar ve öğrencinin tutuklandığı, akademinin tasfiye edildiği bir baskı dönemini kayıt altına aldı.

Gazi Katliamı: Alevilere yönelik saldırı

12 Mart 1995’te İstanbul’un Gazi Mahallesi’nde başlayan olaylar, yakın tarihin en karanlık provokasyonlarından biri olarak kabul ediliyor. Bir taksiden açılan ateşle kahvehanelerin taranması ve Alevi dedesi Halil Kaya’nın öldürülmesiyle fitili ateşlenen olaylar, mahalle sakinlerinin adalet talebiyle sokağa çıkmasıyla büyüdü. Ancak bu demokratik tepki, güvenlik güçlerinin doğrudan müdahalesiyle karşılaştı.

Dört gün süren ve Ümraniye 1 Mayıs Mahallesi’ne de sıçrayan olayların bilançosu, resmi rakamların ötesinde bir toplumsal travmaya dönüştü. Yapılan otopsi incelemeleri sonucunda, hayatını kaybeden 22 kişiden 17’sinin doğrudan polis mermisiyle öldüğü bilimsel raporlarla kanıtlandı. Hukuki süreç ise "güvenlik" gerekçesiyle Trabzon’a taşınarak kamuoyu denetiminden uzaklaştırıldı. Yıllar süren yargılamalar sonucunda sadece iki polis memuru sembolik cezalar alırken, katliam emrini veren mülki ve idari amirler hakkında herhangi bir yasal işlem yapılmadı. Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi (AİHM), Türkiye’yi yaşam hakkı ihlali nedeniyle tazminata mahkum ederek dosyadaki hukuksuzluğu tescilledi.

Qamişlo Katliamı: Futbol Stadından Şehre Yayılan Kırım

12 Mart 2004’te Suriye’nin Qamişlo kentinde bir futbol maçıyla başlayan olaylar, Baas rejiminin Kürt halkına yönelik en ağır müdahalelerinden biri olarak kayıtlara geçti. El-Fidwa ve Cihad takımları arasındaki müsabaka sırasında rejim yanlısı grupların kışkırtmasıyla başlayan olaylar, güvenlik güçlerinin stadyumdaki sivil halkın üzerine ateş açmasıyla katliama dönüştü.

Ertesi gün düzenlenen cenaze törenlerine helikopter ve ağır silahlarla yapılan saldırılar, bilançoyu ağırlaştırdı. Olaylar sonucunda 52 kişi yaşamını yitirdi, binlerce kişi yaralandı ve yaklaşık iki bin kişi tutuklanarak işkenceli sorgulardan geçirildi. Qamişlo Katliamı, sadece bir spor müsabakası gerginliği değil; Kürt halkının kimlik, dil ve hak arayışını bastırmak amacıyla önceden planlanmış bir devlet operasyonu olarak analiz edildi. Bu olay, Suriye’deki toplumsal dinamikleri kökten sarsarak ilerleyen yıllarda yaşanacak siyasal kırılmaların da öncüsü oldu.

Sistematik Cezasızlık: Hakikatle Yüzleşmenin Önündeki Hukuk Duvarı

Bu üç ayrı olay, aradan geçen on yıllara rağmen tek bir ortak noktada birleşiyor: Cezasızlık. İnsan hakları örgütlerinin raporlarına göre, 12 Mart başlığı altında toplanan bu vakaların hiçbirinde gerçek sorumlular yargı önüne çıkarılmadı. 1971’in işkence haneleri, 1995’in hedef gözeterek ateş açan namluları ve 2004’ün talimatlı saldırıları, devlet koruması altındaki bir "dokunulmazlık" zırhıyla karşılandı.

Cezasızlık politikası, sadece geçmişe ait bir adalet sorunu değil, bugünün toplumsal barışını tehdit eden sistematik bir engel olarak duruyor. Uluslararası hukuk normlarına göre insanlığa karşı işlenen suçlarda zamanaşımının işletilemeyeceği gerçeği, Türkiye ve Ortadoğu’daki hak savunucularının temel dayanağı.

Kutlamalar kapsamında duyurulan yeni şarkı “Newroza Serfiraziyê” adını taşıyor. Şarkının, Newroz’un tarihsel ve kültürel anlamını vurgulayan sözleriyle farklı bölgelerde yapılacak kutlamalarda seslendirilmesi planlanıyor.

Şarkının sözleri dört lehçede yazıldı

“Newroza Serfiraziyê” adlı şarkı, Halkların Eşitlik ve Demokrasi Partisi Dil, Kültür ve Sanat Komisyonu Eşsözcüsü Heval Dilbahar tarafından kaleme alındı.

Şarkı, Kürtçenin farklı lehçelerini bir araya getiren yapısıyla dikkat çekiyor. Eser, Kurmancî, Zazakî (Kirmanckî), Soranî ve Kelhûrî-Hewramî lehçelerinde yazıldı. Bu yönüyle şarkının, Kürt kültürel çeşitliliğini yansıtan bir Newroz marşı olarak kutlamalarda yer alması amaçlanıyor.

“Newroza Serfiraziyê” şarkısının sözleri

Dest û zendên xwe badane
Agirekî sor dadane
(Ala azad’yê hildane)
Govenda xwe digerînin
Roja me hemû kurdan e

Newroz roja rizgariyê
Xeml û rewşa azadiyê
Li çar milên Kurdistanê
(Li her çar milên cîhanê)
Nîşana serfiraziyê

Newrozê tu xweş Newroz î
Tu ji bo me soz û doz î
Li ber bahoz û tofanan
(Agirê te gur û geş e)
Stargeha me ya pîroz î

Ruhê me yê neteweyî
Bi hezaran salan heyî
Heta ku yek ji me hebe
Tu her taca serê me yî
(Tu her agrê dilê me yî)

Çiya bi te serbilind in
Gund û bajar bi te rind in
Tu yî giyanê me kurdan
Em hene û dê her hebin

Newrozê tu xweş Newroz î
Tu ji bo me soz û doz î
Li ber bahoz û tofanan
(Agirê te gur û geş e)
Stargeha me ya ypîroz î

Kirmanckî (Zazakî)

Newroz ti çi weş Newroz î
Ti seba ma soz û doz î
Verba tîpî û tofonan
(Adirê to girr û xidar o)
Setara ma ya bimbarek î

Soranî

Newroz tu xoş Newroz î
Tu bo ême soz û doz î
Le ber bahoz û tofanan
(Agirit gurr û geş e)
Boman penagey pîroz î

Kelhûrî

Newrûzegem xweş Newrûz î
Ti hem peyman hemîş sûz î
Le niway her wahêllanê
(Agireged germ û gurr e)
Penagay berz û pîrûz î

Hewramî

Newroz to weş newroznî
Pey ême soz û doznî
Werû bahoz û demeyne
Killpew ayirî geşîtne
Peyma dalde û pîroznî

ABD ve İsrail ile savaş halinde olan İran, Irak topraklarında İran yönetimine muhalif Kürt grupların üslerini hedef aldığını duyurdu. Tahran yönetimi, Kürdistan Bölgesel Yönetimi sınırları içindeki bazı noktaların üç füzeyle vurulduğunu açıkladı.

Saldırı açıklaması, ABD basınında yer alan ve İran içindeki Kürt milislerin saldırılara başladığı yönündeki iddiaların ardından geldi. Axios ve FOX News’in geçtiği haberlerde Kürt milislerin İran’da eylem başlattığı öne sürülmüş, ancak bu iddialar daha sonra Kürt gruplar tarafından yalanlanmıştı.

İran: Üsler üç füzeyle vuruldu

Yarı resmi Tesnim Haber Ajansı, saldırının İran Devrim Muhafızları’na bağlı Hatemul Enbiya Karargahı tarafından düzenlendiğini aktardı. Tahran, Irak’taki İran karşıtı Kürt grupların konuşlandığı üslerin hedef alındığını bildirdi.

Dün Süleymaniye’de, İranlı Kürt muhalif grupların yaşadığı Zırgıvez köyünde şiddetli patlamalar meydana geldiği bildirildi. Yerel medya, grupların aileleriyle birlikte yaşadığı bölgede dört ayrı patlama sesi duyulduğunu, ancak ilk belirlemelere göre herhangi bir can kaybı yaşanmadığını yazdı.

İki hafta önce beş İranlı Kürt grup, İran Kürdistan Demokrat Partisi (KDPI) liderliğinde “Tahran rejimiyle ortak mücadele” amacıyla ittifak kurduklarını duyurmuştu. Bu beş örgüt arasında PKK’nın İran kolu olarak bilinen PJAK da yer alıyordu. Dün yapılan açıklamayla ittifaka bir grubun daha katıldığı bildirildi.

Öte yandan Beyaz Saray Sözcüsü Karoline Leavitt, İran’da bir ayaklanma başlatmak amacıyla Kürt gruplara silah verileceği yönündeki iddiaları reddetti. Leavitt, “Başkanın böyle bir plana onay verdiğini iddia eden haberler tamamen yanlış” ifadelerini kullandı.

Tahran’dan sert uyarı: “Müsamaha göstermeyiz”

İran Ulusal Güvenlik Yüksek Konseyi Sekreteri Ali Laricani, Irak’taki rejim muhalifi Kürt gruplara yönelik sert açıklamalarda bulundu. İran devlet televizyonuna konuşan Laricani, bu grupların Tahran’la savaşmak üzere sınırı geçeceği iddialarına atıfta bulunarak, “Ayrılıkçı gruplar, rüzgarın yönünün değiştiğini düşünerek harekete geçmeye kalkışmasınlar. Onlara hiçbir şekilde müsamaha göstermeyeceğiz” dedi.

Laricani ayrıca İran silahlı kuvvetlerinin durumu tamamen kontrol altında tuttuğunu savundu. İran’daki Kürtlerin, ülke nüfusunun yaklaşık yüzde 5 ila 10’unu oluşturduğu belirtiliyor.

Beluç bölgesinde de şiddet artıyor

İngiliz gazetesi The Guardian’ın haberine göre, İran’ın güneydoğusunda Beluçların yaşadığı bölgede de şiddet olayları tırmanıyor. En aktif Beluç grubu olarak bilinen Ceyş el-Adl, “Tahran rejiminin zulmüne karşı” yeni bir silahlı koalisyon kurduğunu açıkladı.

Söz konusu koalisyon, salı günü Zahedan kentindeki bir polis karakolunun komutanına düzenlenen suikastı üstlendi.

Savaş altıncı gününde

ABD ve İsrail, 28 Şubat’ta İran’a geniş çaplı hava harekâtı başlatmıştı. İran’ın İsrail’e ve ABD üslerine misilleme yapmasının ardından çatışmalar bölge geneline yayılmıştı. Saldırıların ilk gününde İran’ı 37 yıldır yöneten Ayetullah Ali Hamaney ile çok sayıda üst düzey İranlı ismin öldürüldüğü açıklanmıştı.

İran Sağlık Bakanlığı, 5 Mart itibarıyla ABD-İsrail saldırılarında 926 kişinin hayatını kaybettiğini duyurdu. ABD ise altı askerinin öldüğünü açıkladı. Bölgedeki savaş, altıncı gününde karşılıklı saldırılarla sürüyor.

İlk Görüşme İçişleri Bakanlığı’nda

Heyette yer alan Pervin Buldan, Mithat Sancar ve Faik Özgür Erol, ilk olarak İçişleri Bakanı Mustafa Çiftçi ile bir araya geldi.

Görüşmenin ardından sosyal medya hesabından paylaşım yapan Çiftçi, görüşmenin “hayırlı olsun ziyareti” kapsamında gerçekleştiğini belirterek heyete teşekkür etti.

Adalet Bakanı Akın Gürlek ile Görüşme

Heyet daha sonra Adalet Bakanı Akın Gürlek ile görüştü. Görüşmenin ardından yapılan basın açıklamasında konuşan Pervin Buldan, iki bakanlıkla yapılan temasların önemli olduğunu söyledi.

Buldan, İçişleri Bakanlığı görüşmesinde kayyum uygulamalarının, Adalet Bakanlığı görüşmesinde ise AİHM ve AYM kararlarının uygulanmasının gündeme geldiğini ifade etti.

“Toplumun yargıya güven konusunda beklentileri var. AYM ve AİHM kararlarının uygulanması ve kayyum uygulamalarıyla ilgili görüşlerimizi açık şekilde ilettik. Görüşmelerin olumlu geçtiğini düşünüyoruz.” dedi.

“Barış İçin Adalet Gereklidir”

Mithat Sancar ise açıklamasında adaletin barış ve demokrasi açısından temel unsur olduğunu vurguladı.

Sancar, “Barışın şartı adalettir. Toplumun tamamını kapsayan bir adalet anlayışına ihtiyaç var. Hukuk devleti ve demokrasi konusunda toplumdaki beklentileri bakanlara aktardık.” ifadelerini kullandı.

Kayyum Uygulamalarına Eleştiri

Kayyum uygulamalarının anayasal açıdan tartışmalı olduğunu belirten Sancar, uygulamanın demokratik ilkelerle uyumlu olmadığını düşündüklerini dile getirdi ve konunun yeniden değerlendirilmesi gerektiğini söyledi.

Yasa Teklifi Bayram Sonrası Komisyonda

Pervin Buldan ayrıca hazırlanan yasa teklifinin bayramdan sonra TBMM Adalet Komisyonu’nda görüşülmesinin beklendiğini belirterek sürecin hızlandırılması yönündeki taleplerini ilettiklerini açıkladı.

Adalet Bakanı Gürlek’ten Açıklama

Görüşmenin ardından Adalet Bakanı Akın Gürlek de sosyal medya hesabından yaptığı açıklamada, “Terörsüz Türkiye” sürecine ilişkin çalışmaların ele alındığını ve atılacak adımlar üzerine değerlendirmelerde bulunulduğunu ifade etti.

Cezaevi Ziyaretleri

DEM Parti İmralı Heyeti’nin son günlerde cezaevinde bulunan eski HDP Eş Genel Başkanları Selahattin Demirtaş ve Figen Yüksekdağ’ı da ziyaret ettiği öğrenildi.

“Yeni Bir Sürecin Eşiğindeyiz” Mesajı

Öcalan’ın değerlendirmesinde, siyasi ve toplumsal sürecin yeni bir aşamaya girdiğine vurgu yapıldığı belirtildi. “Asıl mücadele şimdi başlıyor” ifadesiyle, önümüzdeki dönemin belirleyici olacağı mesajı verildi.

Komisyon Ne Amaçlıyor?

TBMM bünyesinde kurulan Milli Dayanışma, Kardeşlik ve Demokrasi Komisyonu’nun amacı; toplumsal uzlaşı, demokratik reformlar ve siyasi çözüm başlıklarında ortak zemin oluşturmak olarak açıklanmıştı.

Komisyon raporunun, önümüzdeki dönemde Meclis gündeminde tartışılması bekleniyor.

Savcılıktaki ifade işlemlerinin tamamlanmasının ardından Özcan, Can ve Sarıyıldız tutuklama talebiyle nöbetçi hakimliğe sevk edildi.

MAHKEMEDEN TUTUKLAMA KARARI

Hakimlik, Bolu Belediye Başkanı Tanju Özcan ile Belediye Başkan Yardımcısı Süleyman Can’ın tutuklanmasına karar verdi.

Soruşturma kapsamında gözaltına alınan diğer isimlerle ilgili adli sürecin devam ettiği öğrenildi.

SORUŞTURMA SÜRÜYOR

“İrtikap” suçlaması kapsamında yürütülen soruşturmanın detaylarına ilişkin resmi açıklamaların ilerleyen saatlerde yapılması bekleniyor.

CHP’nin 7 Maddelik Tutumu

• Özel, partisinin krizle ilgili tutumunu 7 maddelik bir çağrı ile özetledi:
• Bölgedeki savaş ve çatışmayı istemediklerini belirtti.
• ABD ve İsrail’in uluslararası hukuku ihlal eden müdahalelerini reddettiklerini söyledi.
• İran’daki rejimin bazı politikalarını eleştirmelerine rağmen, ülkenin ve bölgenin geleceğine sadece orada yaşayanların karar vermesi gerektiğini vurguladı.
• Bölgenin huzur ve güvenliğinin Türkiye için hayati öneme sahip olduğunu ifade etti.
• Taraflara itidal ve sağduyu çağrısı yaparak, uluslararası hukuku gözeten bir tavır sergilenmesini istedi.
• Bölgeye yayılacak bir savaşın geri dönülemez yıkımlara yol açacağını belirtti.
• ABD ve İsrail’in uluslararası toplumun kayıtsızlığından cesaret aldığını iddia ederek hukuka ve etiğe dayalı uluslararası düzeni savunacaklarını söyledi.

Diplomasi Masasına Çağrı

Özel, mevcut krizin bir an evvel diplomasi masasına dönülerek uzlaşı ve müzakereyle çözülmesini savunduklarını belirtti.

Barış ve Hukuk Vurgusu

Açıklamasında bölge ülkeleri ve uluslararası kamuoyuna da seslenen Özel, uluslararası hukuku hiçe sayan tüm müdahalelerin karşısında durulması gerektiğini aktardı ve “savaş yerine diyalog” mesajı verdi.