Suriye’nin kuzeydoğusunda, IŞİD bağlantılı olduğu iddia edilen on binlerce kadın ve çocuğun tutulduğu El Hol kampı tamamen tahliye edildi. Suriye Dışişleri Bakanlığı, son konvoyun Pazar sabahı kamptan ayrıldığını açıkladı. Yıllardır kötü yaşam koşulları ve ağır güvenlik önlemleriyle gündeme gelen kamp, özellikle IŞİD militanlarının eşleri ve çocuklarının hiçbir resmi suçlama olmaksızın fiili gözaltı şartlarında tutulması nedeniyle uluslararası insan hakları örgütlerinin eleştirilerine konu oluyordu.
Yakın zamana kadar Suriye Demokratik Güçleri (SDG) kontrolünde bulunan kampta kalanların bir kısmı Irak’a geri gönderildi, bazıları ise Halep’teki başka bir kampa nakledildi. İngiltere merkezli Suriye İnsan Hakları Gözlemevi (SOHR) ise sayıları netleşmeyen bazı kişilerin organize konvoylara katılmadan bireysel olarak kamptan ayrıldığını bildirdi.
Kötü koşullar ve tartışmalı gözaltı süreci
Çölün ortasında, temel hizmetlere uzak bir bölgede kurulan El Hol kampının, Şam yönetiminin tam kontrol sağlayamadığı alanlara yakınlığı nedeniyle tahliye edildiği belirtiliyor. Kamp, geçen ay Kürt güçleri ile Şam yönetimine bağlı birlikler arasında yaşanan çatışmaların ardından ordu kontrolüne geçmişti.
IŞİD’in 2019 yılında askeri olarak yenilgiye uğratılmasının ardından El Hol’de çoğunluğu Irak ve Suriye vatandaşı olmak üzere yaklaşık 73 bin kişi barınıyordu. Kamp sakinlerinin büyük bölümünü IŞİD mensuplarının eşleri, dul kalan kadınlar ve çocuklar oluşturuyordu. Zamanla bazı ülkelerin vatandaşlarını geri kabul etmesiyle sayı azaldı ve geçen ay itibarıyla kampta yaklaşık 24 bin kişi kaldığı açıklandı. Bu kişilerin yaklaşık 6 bini, Irak ve Suriye dışındaki yaklaşık 40 farklı ülkenin vatandaşlarından oluşuyordu.
Teknik olarak tutuklu statüsünde sayılmayan kamp sakinleri herhangi bir resmi suçlamayla da itham edilmedi. Buna rağmen, sıkı güvenlik önlemleri altında uzun yıllar fiili gözaltı koşullarında tutulmaları, insan hakları savunucularının tepkisini çekti.
Roj kampı ve Irak’a transferler
El Hol kampının boşaltılmasının ardından gözler, Suriye’nin kuzeydoğusundaki daha küçük ancak benzer yapıya sahip Roj kampına çevrildi. Roj kampı hâlen SDG kontrolünde bulunuyor ve burada kalanların büyük bölümünü yabancı uyruklular oluşturuyor. Bu kişilerin vatandaşı oldukları ülkelerin önemli bir kısmı, şimdiye kadar geri kabul konusunda isteksiz davrandı. Kampın geleceğine ilişkin belirsizlik sürüyor.
Öte yandan ABD ordusu, geçen hafta yaptığı açıklamada kuzeydoğu Suriye’de Kürt güçlerin denetimindeki hapishanelerde yıllardır tutulan, aralarında Suriyeliler ve Batılıların da bulunduğu binlerce IŞİD şüphelisinin Irak’a transfer sürecinin tamamlandığını duyurdu. İnsan Hakları İzleme Örgütü (HRW) ise Irak’a nakledilen yaklaşık 5 bin 700 kişinin zorla kaybetme, adil olmayan yargılama, işkence, kötü muamele ve yaşam hakkı ihlali riskiyle karşı karşıya olabileceği uyarısında bulundu.
El Hol kampının tahliyesi, IŞİD sonrası dönemde Suriye’nin kuzeydoğusunda yıllardır süren insani, hukuki ve güvenlik tartışmalarında yeni bir döneme işaret ederken, bölgedeki kampların ve tutuklu IŞİD şüphelilerinin geleceği konusundaki belirsizlik ise devam ediyor.
