Diyarbakır Barosu, “Toplumsal Barış ve Entegrasyon Sürecine İlişkin Hukuki Görüş ve Öneriler” başlıklı raporunu kamuoyuna açıkladı. Baro Başkanı Abdulkadir Güleç, entegrasyon sürecinin cezalandırıcı değil, onarıcı adalet perspektifiyle ele alınması gerektiğini vurguladı.
Baro binasında düzenlenen basın toplantısında konuşan Güleç, raporun temel önceliğinin siyaset ile şiddet arasındaki bağın tamamen koparılması olduğunu söyledi. Silahın yeniden devreye girmemesi için gerekli hukuki düzenlemelerin raporda ayrıntılı biçimde ele alındığını ifade etti.
“Geçmişle yüzleşme gerekli”
Güleç, Kürt meselesinin son 40 yılında ağır insan hakları ihlalleri yaşandığını belirterek, faili meçhul cinayetler ve köy boşaltmalarına dikkat çekti. Kalıcı barış için geçmişle yüzleşme ve hakikatin ortaya çıkarılmasının önemli olduğunu dile getirdi.
Raporda, örgütün fesih iradesi ortaya koyduğu bir dönemde entegrasyon sürecinin bireysel cezalandırma yerine toplumsal onarım yaklaşımıyla yürütülmesi gerektiği belirtildi.
“Af niteliğinde olmamalı”
Baro Başkan Yardımcısı Şilan Çelik Şimşek, hazırlanacak düzenlemenin genel veya özel af niteliği taşımaması gerektiğini söyledi. Sürece özgü istisnai bir hukuk rejimi öneren raporda, toplumsal bütünleşmenin esas alınması gerektiği ifade edildi.
TMK’nın kaldırılması önerisi
Raporda, Terörle Mücadele Kanunu’nun yürürlükten kaldırılması çağrısı yapıldı. Çatışma koşullarında hazırlanan yasanın entegrasyon döneminde hukuki meşruiyet zeminini büyük ölçüde yitirdiği savunuldu.
Baro, entegrasyon sürecine özgü özel bir kanun çıkarılmasını, onarıcı adalet yaklaşımının esas alınmasını ve toplumsal barışın hukuki güvence altına alınmasını önerdi.
Hakikat komisyonu önerisi
Raporda ayrıca TBMM bünyesinde insan hakları savunucuları, barolar ve mağdur temsilcilerinin yer alacağı Hakikat ve Toplumsal Hafıza Komisyonları kurulması, yerelde Barış İzleme Kurulları oluşturulması önerildi. Demokratik katılımın önündeki engellerin kaldırılması, kimlik ve kültürel hakların eşit yurttaşlık temelinde güçlendirilmesi gerektiği ifade edildi.
Diyarbakır Barosu, sürecin uluslararası insan hakları standartlarıyla uyumlu, şeffaf ve hukuki güvence sağlayan bir çerçevede yürütülmesi gerektiğini belirterek, Türkiye’nin “tarihi bir eşikte” olduğunu kaydetti.
