Dünya genelinde her yıl yaklaşık 250 milyon kişi şistozomiyaz için tedavi görüyor. Vakaların büyük bölümü, paraziti taşıyan salyangozların yaygın olduğu Afrika’da kaydediliyor. Ancak hastalık kıta dışına da yayılmış durumda; Çin, Venezuela ve Endonezya’nın da aralarında bulunduğu 78 ülkede bulaşım tespit edildi.
Türkiye’de bugüne kadar yalnızca yurt dışından dönen kişilerde görülen parazitin yerel bulaşıma yol açabileceği ifade ediliyor. Dünya Sağlık Örgütü, parazitin evrim geçirerek yeni bölgelerde hayatta kalmaya adapte olabildiğini duyurdu. Açıklama, Dünya Göz Ardı Edilen Tropik Hastalıklar Günü kapsamında yapıldı.
Melez parazit uyarısı
Haberi aktaran BBC, bilim insanlarının insan ve hayvanlarda görülen şistozomiyaz türlerinin melezleştiğini belirttiğini yazdı. Malavi’deki Liverpool Wellcome Klinik Araştırma Programı’ndan Prof. Janelisa Musaya, test edilen örneklerin yüzde yedisinde melez parazit saptandığını, bu oranın sınırlı tarama nedeniyle “buzdağının görünen kısmı” olabileceğini söyledi. Melezlerin hem insanları hem hayvanları enfekte edebilmesi, kontrolü zorlaştırıyor.
Tedavi ve tanı güçlükleri
Şistozomiyaz, salyangozlardan suya salınan larvaların deri yoluyla vücuda girmesiyle bulaşıyor. Yumurtaların dokularda birikmesi organ hasarına, üriner şistozomiyazda ise kanser ve ölüme kadar gidebilen sonuçlara yol açabiliyor. Hastalık ilaçlarla tedavi edilebilse de DSÖ, çocuklar, tarım işçileri ve balıkçılar gibi risk gruplarına düzenli koruyucu tedavi öneriyor.
Araştırmacılar, melez parazitlerin mevcut ilaçlara direnç geliştirme ihtimaline dikkat çekiyor. Ayrıca cinsel organları etkileyen vakaların, yumurtaların tipik görünümde olmaması nedeniyle testlerde saptanamayabildiği; belirtilerin cinsel yolla bulaşan hastalıklarla karıştırılabildiği bildiriliyor. Tedavi edilmeyen üriner şistozomiyazın kısırlık ve HIV bulaşma riskini artırabileceği vurgulanıyor.
