ABD ve İsrail’in İran’a yönelik saldırılarının ardından dünyanın en kritik enerji geçiş noktalarından biri olan Hürmüz Boğazı’nda yaşanan aksama, küresel enerji piyasalarında sert fiyat hareketlerine neden oldu. Küresel petrol ve sıvılaştırılmış doğal gaz (LNG) ticaretinin yaklaşık yüzde 20’sinin gerçekleştiği boğazdaki kesinti, enerji arzında ciddi daralma endişelerini beraberinde getirdi.
Enerji piyasalarında tedirginliği artıran bir diğer gelişme ise Katar’dan geldi. Katar Enerji Bakanı Saad bin Şeride el-Kabi, Körfez ülkelerinin petrol ve gaz üretimini durdurmak zorunda kalabileceğine dair uyarıda bulunarak fiyatlardaki yükselişi hızlandırdı.
Petrol fiyatları son yılların zirvesinde
Jeopolitik gerilimin tırmanması petrol fiyatlarında hızlı yükselişe neden oldu.
27 Şubat’ta Brent petrol spot piyasada yüzde 2,8 artışla 73 dolar seviyesinde kapanırken, WTI ham petrol yüzde 2,6 yükselişle 67,18 dolar oldu.
ABD ve İsrail’in 28 Şubat’ta İran’a yönelik saldırılarının ardından piyasaya yansıyan risk primi fiyatları hızla yukarı taşıdı.
Bu gelişmelerin ardından Brent petrol, 2 Mart’la başlayan haftayı %16,2 artışla 90,83 dolar seviyesinde tamamladı. Böylece Brent petrol Ekim 2023’ten bu yana en yüksek kapanışını yaptı.
WTI tipi ham petrol ise aynı dönemde %24,6 artışla 88,89 dolara çıkarak yaklaşık 29 ayın zirvesine ulaştı.
Doğal gaz fiyatları sert yükseldi
Enerji krizinden doğal gaz piyasaları da ciddi şekilde etkilendi.
Avrupa’nın en büyük doğal gaz ticaret merkezi olan TTF (Title Transfer Facility) piyasasında Nisan vadeli kontratlar 27 Şubat’ta 31,96 euro/MWh seviyesindeydi.
Hafta sonunda fiyatlar 53,38 euro/MWh seviyesine çıkarak yaklaşık %70’lik artış gösterdi.
Kömür fiyatları da yükselişte
Enerji krizinin etkisi kömür piyasasında da hissedildi.
Asya piyasaları için referans kabul edilen Newcastle kömür vadeli kontratları ton başına 116,90 dolardan 133,80 dolara yükseldi.
Bu artışla kömür fiyatlarında %10’dan fazla değer kazanımı görüldü.
Günlük 19,5 milyon varillik akış kesildi
Uzmanlara göre Hürmüz Boğazı’ndaki kesinti, Körfez bölgesinde günlük yaklaşık 15 milyon varil ham petrol ve 4,5 milyon varil rafine yakıt akışını durma noktasına getirdi.
Bu miktar küresel petrol tüketiminin yaklaşık beşte birine karşılık geliyor.
İhracatın aksamasıyla birlikte ham petrolün depolama tanklarında ve tankerlerde biriktiği belirtiliyor.
Irak’ın günlük yaklaşık 4,3 milyon varillik üretiminin en az dörtte birini durdurduğu tahmin ediliyor.
110 milyar metreküplük gaz arzı risk altında
Geçtiğimiz yıl Hürmüz Boğazı üzerinden 112 milyar metreküpten fazla LNG sevkiyatı yapılmıştı. Bu miktar küresel LNG ticaretinin yaklaşık %20’sine karşılık geliyor.
Boğazın kapanmasıyla birlikte dünya piyasasının yaklaşık 110 milyar metreküplük doğal gaz arzından mahrum kalabileceği değerlendiriliyor.
Öte yandan Avrupa Birliği ülkelerinde yer altı doğal gaz depolarındaki doluluk oranı %29,9 seviyesinde bulunuyor.
