Fransa Ulusal Meclisi, evlilikte cinsel ilişkinin bir “zorunluluk” olmadığına ilişkin yasa teklifini kabul etti. Düzenlemeyle, evliliğin cinsel ilişki yükümlülüğü doğurmadığı Fransız Medeni Kanunu’na açıkça yazılıyor; cinsel ilişkinin olmaması kusura dayalı boşanmalarda gerekçe yapılamıyor.
Çarşamba günü onaylanan metin, Medeni Kanun’daki “birlikte yaşama” ilkesinin cinsel ilişki anlamına gelmediğini hükme bağlıyor. Destekçiler, yasanın mahkeme uygulamasında köklü bir değişiklikten çok, evlilik içi rıza konusunda sembolik ve netleştirici bir adım olduğunu vurguluyor.
AİHM kararıyla uyum
Düzenleme, Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi’nin geçen yıl Fransa’yı mahkûm ettiği kararın ardından geldi. AİHM, cinsel ilişkiyi reddetmenin boşanma gerekçesi yapılmasının insan haklarına aykırı olduğuna hükmetmişti. Bu karar, Fransız mahkemelerinin “birlikte yaşama”yı cinsel ilişkiyi kapsayacak şekilde yorumlamasını fiilen engellemişti.
Teklif sahibi: “Rıza ömür boyu verilmez”
Yasa teklifinin sahibi Yeşiller Partisi milletvekili Marie-Charlotte Garin, evlilik içinde cinselliğin hak ya da görev gibi görülmesinin kadınlar üzerinde baskı yarattığını belirterek, “Evlilik, cinsel rızanın ömür boyu verildiği kapalı bir alan olamaz” dedi.
Arka plan
Fransa’da evlilik içi tecavüz 1990’dan bu yana suç. Kasım ayında yapılan ayrı bir değişiklikle tecavüz tanımı da genişletildi; “bilgilendirilmiş, açık, önceden verilmiş ve geri alınabilir rıza” olmaksızın gerçekleşen her türlü cinsel eylem suç sayıldı. Sessizlik ya da tepki vermemenin rıza olmadığı da açıkça düzenlendi.
Kadın hakları savunucuları, evlilikte cinselliğin “görev” sayılmasının toplumda hâlâ etkili olduğuna dikkat çekiyor. 2019’da görülen ve AİHM’e taşınan dava ile 2024’teki Mazan davası, rıza kavramının yanlış yorumlanmasının sonuçlarını gündeme taşımıştı.