İran’da para biriminin sert değer kaybı ve enflasyonun tetiklediği protestolara ilişkin verileri, ABD merkezli İran İnsan Hakları Aktivistleri Haber Ajansı (HRANA) paylaştı. HRANA’ya göre eylemlerde 3 bin 919 kişi hayatını kaybetti, 24 bin 669 kişi gözaltına alındı.
Protestolar nasıl başladı?
Protestolar, 28 Aralık 2025’te esnafın ekonomik gerekçelerle başlattığı gösterilerle başladı ve kısa sürede ülke geneline yayıldı. Gösteriler sırasında güvenlik güçlerinin sert müdahaleleri uluslararası kamuoyunda da yankı buldu.
Uluslararası gerilim ve açıklamalar
ABD Başkanı Donald Trump, protestolara açık destek vererek 13 Ocak’ta “İranlı vatanseverler protestolarınıza devam edin, yardım yolda” ifadesini kullandı. 14 Ocak’ta Reuters’a konuşan İranlı üst düzey bir yetkili ise, olası bir ABD saldırısı durumunda Suudi Arabistan, Birleşik Arap Emirlikleri veya Türkiye’deki ABD üslerinin hedef alınabileceğini söyledi.
Askeri hareketlilik iddiaları
ABD ve Britanya’nın, 14 Ocak’ta Katar’daki ABD üssü El-Udeyd’den asker çekmeye başladığı bildirildi. Gelişmeler, ABD’nin İran’a askeri müdahalede bulunabileceği yönündeki yorumları güçlendirdi.
Diplomasi vurgusu
Trump, 14 Ocak’taki açıklamasında İran’da infazların durdurulduğunun kendilerine bildirildiğini söyledi; bir gün sonra da “800’den fazla idamın iptal edilmesi” nedeniyle İran’a teşekkür etti. ABD merkezli haber sitesi Axios ise Trump’ın, diplomatik temaslar, bölgesel müttefiklerin tepkisi ve lojistik engeller nedeniyle olası bir saldırıdan vazgeçtiğini yazdı.
İran’daki protestolar sürerken, can kaybı ve gözaltı sayılarına ilişkin bağımsız doğrulama çalışmaları devam ediyor.
