Tasarım yerli kültürden ilham aldı, tepki çekti
ABD’li moda tasarımcısı Willy Chavarria’nın Adidas ile iş birliği içinde tasarladığı siyah “Oaxaca Slip-On” sandaletler; örgü deri kayışlar ve kalın spor ayakkabı tabanı ile Meksika’nın huaraches adı verilen geleneksel el yapımı sandaletlerinden esinlendi.
Ancak modelin, tasarımın çıkış noktası olan Oaxaca’daki yerli topluluklara danışılmadan ve onlara atıf yapılmadan üretilmesi tepkilere yol açtı.
Meksika Devlet Başkanı’ndan sert eleştiri
Ayakkabı piyasaya sürüldükten sonra Meksikalı siyasi liderler, Adidas ve Chavarria’yı “kültürel ödünçleme” ile suçladı. Devlet Başkanı Claudia Sheinbaum, basın toplantısında modelin fotoğrafını göstererek yerli halkın yaratıcılığının şirketler tarafından gasp edildiğini söyledi. Oaxaca hükümeti, yerli topluluklara “kolektif fikri mülkiyet” kullanımı karşılığında tazminat ödenmesi amacıyla Adidas ile görüşmelere başladıklarını, gerekirse yasal işlem başlatacaklarını duyurdu.
Tasarımcıdan özür ve açıklama
Eleştirilerin ardından Willy Chavarria, BBC’ye yaptığı açıklamada, tasarımın Oaxaca toplumu ile “doğrudan ve anlamlı bir ortaklık” içinde geliştirilmemiş olmasından dolayı “derin üzüntü” duyduğunu belirtti. Associated Press’e gönderdiği mektupta ise Oaxaca’nın kültürel ve sanatsal ruhundan ilham aldığını, bölgenin yaratıcı topluluklarını onurlandırmak amacıyla bu modeli tasarladığını ifade etti.
Kültürel ödünçleme tartışması genişliyor
Olay, küresel moda sektöründe uzun süredir süren “kültürel ödünçleme” tartışmalarını yeniden gündeme getirdi. Eleştirmenler, yerel ve yerli tasarımlardan esinlenen markaların, bu topluluklara maddi ve manevi katkı sağlaması gerektiğini vurguluyor.
