İran’ın Kirmanşan eyaletinde 25 yaşındaki Kürt çoban Naib Karimi, sürüsünü otlattığı sırada İran Devrim Muhafızları Ordusu (IRGC) tarafından vurularak öldürüldü. Oslo merkezli Hengaw İnsan Hakları Örgütü, olayın 29 Eylül’de Salas-e Babacani ilçesine bağlı Bani Nar köyü yakınlarında meydana geldiğini bildirdi.
Hengaw’ın aktardığı bilgilere göre Karimi, dağlık ve sınır bölgesinde hayvanlarını otlatırken Devrim Muhafızları güçlerinin açtığı ateş sonucu yaşamını yitirdi. Örgüt, Karimi’nin öldürülmesinin ardından İran askeri ve güvenlik güçlerinin Bani Nar köyünü tamamen kuşattığını ve bölgede yoğun güvenlik önlemleri aldığını belirtti.
Karimi’nin neden hedef alındığına ilişkin İran makamlarından doğrulanmış bir açıklama bulunmuyor.
Bir hafta önce bir kolber daha öldürüldü
Karimi’nin öldürülmesinden yalnızca bir hafta önce, aynı ilçede bir Kürt kolber de İran güvenlik güçlerinin açtığı ateş sonucu hayatını kaybetmişti.
Hengaw’a göre 28 yaşındaki Muhammed Sıddık Avali, 23 Eylül’de Salas-e Babacani ilçesindeki Şeyh Salih sınır bölgesinde İran sınır güçlerinin açtığı ateş sonucu öldürüldü. Hengaw, Avali’nin odun toplamak için bölgeye gittiğini ve yakın mesafeden, önceden uyarı yapılmadan ateş açıldığını bildirdi. Avali evli ve iki çocuk babasıydı.
Kürdistan İnsan Hakları Ağı da Avali’nin bir grup kolberle birlikteyken sınır güçlerinin ateş açması sonucu öldürüldüğünü aktardı.
Böylece Salas-e Babacani’de bir hafta içinde biri çoban, diğeri kolber olan iki Kürt yurttaşın İran güvenlik güçlerinin açtığı ateş sonucu öldüğü yönünde insan hakları kuruluşlarının raporları gündeme geldi.
“Bizi teker teker öldürüyorlar”
Karimi’nin ölümünün ardından bölgedeki tepkiler de sosyal medyaya yansıdı.
Yerel medya organları Karimi için taziye ilanları yayımlayarak onun Bani Nar köyünden olduğunu duyurdu. Ancak bu paylaşımlarda Karimi’nin hangi koşullarda öldürüldüğüne ya da güvenlik güçlerinin neden ateş açtığına ilişkin ayrıntı verilmedi.
Karimi’nin ölüm haberine ilişkin Instagram paylaşımının altına bir bölge sakini, “Bizi teker teker öldürüyorlar” yorumunu yaptı.
Bir başka bölge sakini ise şu ifadeleri kullandı:
“Bir aile büyük zorluklarla 20 yıl boyunca bir evlat büyütüyor, sonra da onlar onu tek bir kurşunla öldürüyor.”
Bu yorumlar, olayın ardından bölgede oluşan tepkinin sosyal medyadaki yansımaları olarak kayda geçti.
2026’da en az 12 kolber öldürüldü
Karimi’nin öldürülmesi, İran’da Kürt kolberlerin güvenlik güçlerinin silahlı müdahaleleri sonucu öldürülmesine ilişkin tartışmaların sürdüğü bir dönemde gerçekleşti.
Hengaw, 2026 başından bu yana en az 13 Kürt kolberin İran güçleri tarafından öldürüldüğünü, 2025 yılında ise bu sayının 15 olduğunu bildiriyor.
Birleşmiş Milletler uzmanlarının 23 Eylül’de yayımladığı açıklamada ise 2026 başından bu yana İran sınır güçleri veya Devrim Muhafızları tarafından en az 12 kolberin vurularak öldürüldüğüne ilişkin raporlar bulunduğu belirtildi. BM uzmanları, son iki ayda yedi kolberin doğrudan ateş açılması sonucu öldürüldüğüne dair bilgi aldıklarını açıkladı.
BM uzmanları İran makamlarına, Kürt kolberler ve Beluç suhtberlere karşı ölümcül güç kullanımına son verme ve güvenlik güçlerinin neden olduğu her ölüm hakkında bağımsız soruşturma yürütme çağrısında bulundu.
Uzmanlar, kolber ve suhtberlerin İran’ın ekonomik açıdan en fazla dışlanmış kesimleri arasında bulunduğunu belirterek, yoksulluk nedeniyle insanların hayatlarını kaybetmemesi gerektiğini vurguladı.
Kolberler neden dağlarda?
İran’ın batı sınırlarında yaşayan Kürtler arasında yaygın olan kolberlik, geçimini sağlamak için sınır bölgelerinde yük taşımayı ifade ediyor.
Kolberler, çoğunlukla İran-Irak sınırındaki zorlu dağlık arazilerden geçerek çeşitli ürünleri taşıyor. Bölgedeki ekonomik imkânların sınırlı olması nedeniyle bu işi yapanlar ağır arazi koşullarının yanı sıra sınır güvenlik güçlerinin müdahale riskiyle de karşı karşıya kalıyor.
BM uzmanları da kolberlerin ve Beluç suhtberlerin ailelerini geçindirebilmek için bu işi yapmak zorunda kaldığını belirterek, bu toplulukların yaşamlarını sürdürebilecekleri güvenli geçim imkânlarına sahip olması gerektiğini ifade etti.
Naib Karimi’nin öldürülmesiyle birlikte tartışma artık yalnızca sınırda yük taşıyan kolberlerin değil, aynı bölgede geçimini hayvancılıkla sağlayan Kürtlerin güvenliği açısından da yeniden gündeme geldi.
