Uluslararası PEN ve Navenda PENa Kurd, “Uzlaşma, Barış ve Eşitlik Süreçlerinde Edebiyatın, Dilin ve Kültürün Rolü” başlıklı konferansı Diyarbakır’da düzenledi. Ali Emiri Konferans Salonu’nda gerçekleştirilen buluşmada yazarlar, şairler, akademisyenler, sivil toplum örgütleri ve siyasi parti temsilcileri bir araya geldi.
Saygı duruşuyla başlayan konferansta edebiyatın toplumsal barışın inşasındaki rolü, anadil hakkı, ifade özgürlüğü ve Kürt edebiyatının geleceği tartışıldı. Konuşmacılar, anadilinde eğitim ve üretim olanaklarının genişletilmesi, cezaevlerinde bulunan yazarların eserlerinin okurlara ulaştırılması ve edebiyat alanında ortak çalışmaların güçlendirilmesi gerektiğini vurguladı.
“Edebiyatçılar olarak süreçte varız”
Konferansta konuşan PENa Kurd Başkanı ve yazar Ömer Fidan, edebiyatçıların barışın inşasında sorumluluk üstlenmesi gerektiğini söyledi. Buluşmanın onurlu bir barışın kurulmasına katkı sunmasını amaçladıklarını belirten Fidan, edebiyatçıların süreçte yer almaya devam edeceğini ifade etti.
Fidan, sürecin başarıya ulaşması için mücadelelerini sürdüreceklerini kaydederek konferansın hazırlanmasında emeği geçenlere teşekkür etti.
“Kürt edebiyatı hak ettiği yere ulaşmalı”
Yazar Mizgin Ronak, Kürt edebiyatının gelişmesi için cezaevlerinde üretilen eserlerin toplumla buluşturulması ve ortak üretimin güçlendirilmesi gerektiğine dikkat çekti.
Cezaevlerinde önemli edebiyatçıların bulunduğunu belirten Ronak, bu isimlerin eserlerinin okurlara ulaşmasının önemini vurguladı. Bextiyar Elî’nin bir eserinden ve Irak rejiminin işkencesine maruz kalan Apê Cemşît’in mücadelesinden örnekler veren Ronak, baskı altındaki halklar için edebiyatın direnişi görünür kılan alanlardan biri olduğunu söyledi.
Kürt edebiyatının gelişmesi için ortak çalışmalar yapılması çağrısında bulunan Ronak, “Birlik içinde bir üretimi ortaya koyalım” dedi.
İlhan Sami Çomak: Tutuklular tahliye edilmeden süreç başarıya ulaşamaz
Yazar İlhan Sami Çomak, halkların kendi anadillerinde edebiyat üretebilmesinin önündeki engellerin kaldırılması gerektiğini söyledi. Cezaevlerinde 32, 33, 34 ve 35 yıldır tutuklu bulunan kişilerin olduğunu belirten Çomak, aralarında hasta tutukluların ve yazarların da bulunduğuna dikkat çekti.
Cezaevlerindeki tutukluların tahliye edilmesinin sürecin başarıya ulaşması açısından gerekli olduğunu savunan Çomak, bu adım atılmadan kalıcı bir sonuca ulaşmanın mümkün olmadığını ifade etti.
Serra Bucak: Halklar anadilleriyle özgür olmalı
Diyarbakır Büyükşehir Belediyesi Eşbaşkanı Serra Bucak, Kürtçenin gelişimine katkı sunan edebiyatçı ve sanatçıları anarak halkların geleceğinde edebiyatçıların üstlendiği tarihsel role dikkat çekti.
Dil özgürlüğünün barışın temel unsurlarından biri olması gerektiğini belirten Bucak, devletin halkların dillerini esas alan bir barış anlayışı geliştirmesi gerektiğini söyledi.
Bucak, “Halkımız anadili ile özgürce konuşmalı, şarkısını söylemeli ve edebiyatını ortaya koymalı” ifadelerini kullandı. Kürt diline ve kültürüne katkı sunan edebiyatçıların emeklerinin unutulmaması gerektiğini de vurguladı.
Cezaevlerinde zor koşullarda edebiyat üretimi
Konferansta söz alan Diba Keskin de Kürtçenin gelişiminde edebiyatın önemine değindi. Kürt edebiyatında zor koşullara rağmen üretimini sürdüren bir geleneğin bulunduğunu belirten Keskin, 30 yılı aşkın süredir cezaevinde bulunan yazarların ağır koşullara rağmen eserler ortaya koyduğunu söyledi.
Keskin, cezaevlerinde üretimini ve mücadelesini sürdüren edebiyatçıları selamladı.
Konferansta yapılan konuşmalarda anadil hakkı, edebiyat üretiminin özgür koşullarda sürdürülebilmesi ve cezaevlerindeki yazarların durumu ortak başlıklar olarak öne çıktı. Katılımcılar, edebiyatın ve kültürün barışın toplumsal zeminini güçlendirmedeki rolüne dikkat çekti.
