İran’da 28 Aralık 2025’te başlayan ve kısa sürede ülke geneline yayılan rejim karşıtı protestolar, üç haftanın ardından ilk kez olaysız bir günle geride kaldı. 17 Ocak’ta herhangi bir sokak olayının yaşanmadığı belirtilirken, güvenlik güçlerinin kent merkezlerinde kontrolü büyük ölçüde sağladığı ifade ediliyor. Ülkede yaşanan gelişmeler, hem bölgesel hem de uluslararası düzeyde yakından izleniyor.
Protestoların ilk günlerinden itibaren sert müdahalelerle karşılık veren Tahran yönetimi, gösterileri bastırmak için geniş çaplı güvenlik operasyonları yürüttü. Bu süreçte en az 24 bin kişinin gözaltına alındığı öne sürülürken, can kayıplarına ilişkin farklı rakamlar gündeme geldi.
Ölü sayısı tartışması ve Hamaney’in açıklaması
İnternetin 8 Ocak’tan itibaren büyük ölçüde kesilmesiyle bilgi akışı zorlaşırken, 12 Ocak’ta Dışişleri Bakanı Abbas Arakçi “durumun kontrol altında olduğunu” açıklamıştı. Buna rağmen uluslararası insan hakları örgütleri ve haber ajansları, sahadan gelen bilgilerin ağır bir tabloya işaret ettiğini duyurdu.
ABD merkezli HRANA’ya göre 18 Ocak itibarıyla protestolarda en az 3 bin 308 kişi hayatını kaybetti. Reuters’a konuşan bir İranlı yetkili ise ölü sayısının 5 bini aştığını, bu kişilerin en az 500’ünün güvenlik güçlerinden oluştuğunu söyledi. Rakamlar üzerindeki belirsizlik sürerken, İran Dini Lideri Ali Hamaney ilk kez “binlerce kişinin öldüğünü” kabul etti. Hamaney, yaptığı konuşmada yaşanan ölümlerden ABD’yi sorumlu tutarak, bazı kişilerin “insanlık dışı ve vahşi şekilde” öldürüldüğünü dile getirdi.
ABD tehdidi, idam iddiaları ve gerilimin düşüşü
Protestolar sırasında ABD Başkanı Donald Trump’ın İran yönetimine yönelik sert mesajları, bölgedeki tansiyonu daha da yükseltmişti. Trump, protestocuların öldürülmesi halinde ABD’nin müdahale edebileceğini söylemiş, İsrail’den de teyakkuz mesajları gelmişti. Buna karşılık Tahran yönetimi, bölgedeki ABD askeri üslerini hedef alabileceğini açıklayarak rest çekmişti.
.JPG?width=880&format=webp)
Gerilim, bazı protestocuların idam edileceği yönündeki iddialarla zirveye çıkarken, Trump’ın idam cezalarına son verilmesi çağrısı sonrası tansiyon kademeli olarak düştü. İran’da 800’den fazla idamın iptal edildiğine dair haberlerin ardından Trump, sosyal medya hesabından İran yönetimine teşekkür ettiğini açıkladı. Olası idamların gerçekleşmemesi uluslararası baskıyı azaltırken, güvenlik güçlerinin sahada kontrolü artırmasıyla protestoların şimdilik durulduğu belirtiliyor.
Uzmanlar, İran’da sokakların sakinleşmesine rağmen toplumsal gerilimin tamamen ortadan kalkmadığı görüşünde. Gözler, Tahran yönetiminin önümüzdeki günlerde atacağı adımlara ve protestoların yeniden alevlenip alevlenmeyeceğine çevrilmiş durumda.
