Suriye’de kimliksiz yaşayan Kürtlerin vatandaşlık mücadelesi sürerken, Şam’ın köklü mahallelerinden Rukneddin’de yaşayan Derki ailesinin başvurusu da reddedildi. Aile, kendilerinin Suriye Kürdü olduğunu ve kuşaklardır bölgede yaşadıklarını belirtirken, vatandaşlık komisyonunun aileyi “Türkiye Kürdü” olarak değerlendirdiğini aktardı.
Vatandaşlık başvurusunun reddedilmesi, aile açısından yalnızca resmi bir kimlik belgesinden mahrum kalmak anlamına gelmiyor. Derki ailesinin aktardığına göre kimliksiz kişiler çocuklarını eğitim hayatında belirli bir noktadan sonra sürdüremiyor, ev ve arsa gibi taşınmazları kendi adlarına kaydettiremiyor, otomobil alamıyor ve telefon hattı gibi gündelik işlemlerde dahi başkalarının kimlik bilgilerini kullanmak zorunda kalıyor.
“Biz Suriye Kürdüyüz, Rukneddin’in yerlisiyiz”
Rukneddin’de yaşayan Ali Derki, vatandaşlık komisyonunun kararına tepki göstererek ailesinin Suriye ile olan bağının tartışma konusu yapılmasını eleştirdi.
Derki, ailesinin Suriye Kürdü olduğunu ve Rukneddin mahallesinin yerlisi olduklarını belirterek, anne tarafının Deraa’dan geldiğini söyledi.
“Bizi Türkiye Kürdü olarak kabul ettiler. Oysa biz Suriye Kürdüyüz ve Rukneddin mahallesinin yerlisiyiz” diyen Derki, kimliksiz yaşamanın aile üzerindeki etkisini şöyle anlattı:
“Tüm hayatımızı kimliksiz geçirmek istemiyoruz.”
Derki, Suriye İçişleri Bakanlığı’na da çağrıda bulunarak dosyalarının yeniden ve ayrıntılı biçimde incelenmesini istedi.
“Biz bu ülkenin vatandaşıyız” diyen Derki, aile olarak resmi kimliklerine kavuşmak istediklerini ifade etti.
Çocuklar 6. sınıftan sonra eğitimden uzaklaşıyor
Kimliksiz olmanın en ağır sonuçlarından biri çocukların eğitim hayatında ortaya çıkıyor.
Derki ailesinin aktardığına göre kimlik belgesi bulunmayan çocuklar eğitimlerini belirli bir seviyeden sonra sürdüremiyor ve 6. sınıftan itibaren okuldan uzaklaştırılıyor. Böylece vatandaşlık sorunu, yalnızca bugünün değil, çocukların geleceğinin de önüne geçiyor.
Kimliksiz aile fertleri günlük yaşamda da benzer engellerle karşılaşıyor. Ev, arsa veya otomobil gibi mülklerin kendi adlarına kaydedilmesi mümkün olmadığı gibi telefon hattı gibi işlemlerde de başkalarının üzerine kayıt yapılması gerekiyor.
“Her şeyi başkalarının üzerine yapıyoruz”
Deraa’da yaşayan Emced Derki ve iki kardeşi de benzer bir durumla karşı karşıya.
Emced Derki, kimliksiz oldukları için sahip oldukları veya satın aldıkları birçok şeyi başka kişilerin adına kaydettirmek zorunda kaldıklarını belirterek, yaşadıkları sorunun gündelik hayatlarını doğrudan etkilediğini söyledi.
“Bir otomobil, telefon hattı veya toprak aldığımızda mecburen başkalarının üzerine kaydettiriyoruz. Bu durum nereye kadar sürecek?” diyen Derki, ailesinin kuşaklardan beri bölgede yaşayan Kürtlerden olduğunu ifade etti.
Komisyon: 9 ailenin başvurusu reddedildi
Ret kararlarının gerekçesini araştıran Rûdaw, Şam Sivil İşler Müdürlüğü’ne ulaştı.
Şam Kayıt Komitesi Üyesi Tehrid Hariri, yaklaşık 9 ailenin başvurusunun, Suriye Kürdü olduklarını kanıtlayan belgeleri sunamadıkları gerekçesiyle reddedildiğini söyledi. Hariri ayrıca 4 ailenin Türkiye vatandaşlığı bulunduğunun tespit edilmesi nedeniyle başvurularının kabul edilmediğini belirtti.
Böylece vatandaşlık sürecinde ailelerin yalnızca kimliksiz olduklarını ortaya koymaları değil, Suriye Kürdü olduklarını belgelemeleri de belirleyici bir unsur olarak öne çıktı.
Ret kararı kesin değil: İtiraz yolu açık
Suriye Adalet Bakanlığı Yasama İşleri Müdürü Hakim Saad Şeyh ise başvurusu reddedilen ailelerin karara itiraz edebileceğini belirtti.
Şeyh, ilk aşamadaki ret kararının vatandaşlık hakkının tamamen kaybedildiği anlamına gelmediğini ve başvuru sahiplerinin ellerindeki delillerle durumlarını yeniden kanıtlayabileceklerini söyledi.
Bu nedenle Derki ailesi ve benzer durumdaki diğer aileler açısından süreç henüz tamamlanmış değil. Başvuruların yeniden değerlendirilmesi ve sunulabilecek belgeler, ailelerin vatandaşlık statüsünün belirlenmesinde önemli rol oynayacak.
Suriye’de yaklaşık 300 bin Kürt kimlik bekliyor
Derki ailesinin yaşadığı sorun, Suriye’deki daha geniş bir vatandaşlık meselesinin parçası.
Suriye genelinde kimliksiz, yani “mektum” olarak tanımlanan Kürtler için 5 başvuru merkezi açılmış durumda. Ülkede yaklaşık 300 bin Kürdün hâlâ kimliksiz olduğu tahmin ediliyor.
Şam’daki merkezde ikinci aşama kapsamında 176 aile ve 17 bireysel başvuru alındı. Bu başvurular arasında 9 ailenin dosyası reddedildi.
Vatandaşlık başvurularının nasıl sonuçlanacağı önümüzdeki süreçte netleşecek. Ancak Derki ailesinin yaşadıkları, kimlik belgesine sahip olmanın yalnızca resmi bir statü değil; eğitimden mülkiyet hakkına, gündelik yaşamdan geleceğe kadar uzanan temel haklara erişimin de anahtarı olduğunu bir kez daha ortaya koyuyor.
