Irak’ın devrik diktatörü Saddam Hüseyin rejimi tarafından Kürt halkına yönelik gerçekleştirilen ve yaklaşık 182 bin insanın hayatını kaybettiği Enfal Soykırımı’nın üzerinden 38 yıl geçti. Katliamın en şiddetli aşamalarından biri olan Germiyan operasyonlarının başladığı 14 Nisan tarihi vesilesiyle birer mesaj yayımlayan Kürdistan Bölgesi Başkanı Neçirvan Barzani ve Başbakan Mesrur Barzani, uluslararası topluma ve Irak Federal Hükümeti’ne kritik çağrılarda bulundu. Yapılan açıklamalarda, soykırımın sadece geçmişte kalan bir acı değil, bugün hâlâ telafi edilmesi gereken hukuki ve ahlaki bir sorumluluk olduğu vurgulandı.
Maddi ve Manevi Tazminat Talebi Gündemde
Kürdistan Bölgesi Başkanı Neçirvan Barzani, yayımladığı anma mesajında 1988 yılında gerçekleştirilen bu operasyonun masum çocuk, kadın ve erkekleri hedef alan sistematik bir yok etme girişimi olduğunu belirtti. Enfal’in sadece bir suç değil, barışçıl bir halkın varlığını ortadan kaldırmaya yönelik beyhude bir çaba olduğunu ifade eden Barzani, bu vahşetin açtığı yaraların toplumsal dokuda derin izler bıraktığını kaydetti. Barzani, Irak Federal Hükümeti’nin Enfal kurbanlarının ailelerine karşı hem maddi hem de manevi tazminat yükümlülüğünün bulunduğunu ve bu hakkın derhal teslim edilmesi gerektiğini altını çizerek hatırlattı.
Başkan Barzani ayrıca, Enfal’in uluslararası düzeyde "soykırım" olarak tanınması için yürütülen diplomatik çabaların kararlılıkla süreceğini ifade etti. Bu çabaların insani ve milli bir görev olduğunu vurgulayan Barzani, toplu mezarların bulunması ve kurbanların naaşlarının ailelerine teslim edilerek onurlu bir şekilde defnedilmesi için çalışmaların devam edeceği sözünü verdi. Irak Parlamentosu 2008 yılında Enfal'i resmen soykırım olarak tanımış, katliamın sorumlularından "Kimyasal Ali" lakaplı Ali Hasan el-Mecid gibi isimler idam edilmişti; ancak mağdur aileler hukuki sürecin ekonomik haklarla taçlandırılmadığını savunuyor.
Anayasal Sorumluluk ve Birlik Mesajları
Başbakan Mesrur Barzani de anma vesilesiyle yaptığı açıklamada, Bağdat yönetiminin anayasal sorumluluklarını yerine getirmesi gerektiğini vurguladı. Mağdurların yaklaşık kırk yıldır beklediği onarım ve tazminat süreçlerinin daha fazla geciktirilmemesi gerektiğini belirten Başbakan, Kürdistan şehitlerinin mirasına sahip çıkmanın önemine değindi. Diğer yandan Irak Başbakanı Muhammed Şiya el-Sudani de bir mesaj yayımlayarak, geçmişin karanlık suçlarını hatırlarken bugün demokratik ve çoğulcu bir Irak çatısı altında tüm unsurların kardeşçe yaşamasından gurur duyduklarını ifade etti.
Sektör analistleri ve bölge uzmanları, Enfal’in yıl dönümünde yükselen bu taleplerin Erbil ile Bağdat arasındaki bütçe ve hak arayışı dengelerinde önemli bir yer tuttuğunu belirtiyor. 14 Nisan 1988’de Germiyan bölgesinde başlayan ve Kürt halkının hafızasında silinmez bir yer edinen bu soykırım süreci, bugün hem bir yas günü hem de adalet arayışının simgesi olarak anılmaya devam ediyor. Katliamdan sağ kurtulan binlerce kişi, sembolik anmaların ötesinde, kayıplarının hukuk önünde karşılık bulacağı somut adımların atılmasını bekliyor.
