Sağlık Bakanı Kemal Memişoğlu, Haziran ayında TRT Haber’e yaptığı açıklamada HPV aşısının 2025 sonu itibarıyla ulusal aşı takvimine alınacağını ve ücretsiz uygulanacağını duyurmuştu. Ancak yılın bitmesine günler kala somut bir adım atılmadı. Memişoğlu, 13 yaşındaki tüm çocukların; 15 yaş üzerindekilerin ise talep etmeleri halinde aşılanacağını belirtmişti.
Diken'den Mesude Demir'in yazısına göre, benzer bir vaadi Kasım 2022’de dönemin Sağlık Bakanı Fahrettin Koca da açıklamıştı. Aradan geçen sürede uygulamaya geçilmedi.
Erkek çocuklarını da koruyor
HPV aşısı bugün yaklaşık 150 ülkede çocuklara ücretsiz uygulanıyor; birçok ülkede erkek çocukları da kapsama alınıyor. Rahim ağzı kanserlerinin yüzde 99’u HPV kaynaklı. Dünya genelinde iki dakikada bir kadın rahim ağzı kanseri nedeniyle hayatını kaybediyor.
Aşı, yalnızca rahim ağzı kanserini değil; vajen, baş-boyun, penis ve anal kanserleri gibi HPV ilişkili diğer kanserleri de önlüyor. Ayrıca yaşam kalitesini ciddi biçimde bozan genital siğillere karşı etkili.
CIN1–CIN3 lezyonlarını engelliyor
Her yıl dünyada 690 bin kadın ve erkek HPV ile ilişkili kanser tanısı alıyor. Uluslararası Kanser Araştırma Ajansı’na göre HPV, erkek kanserlerinin en az yüzde 1’inden, kadın kanserlerinin ise yüzde 5–10’undan sorumlu. Aşı, kanser öncüsü lezyonlar olan CIN1, CIN2, CIN3’ü de engelliyor.
Uzmanlar: Kanserden korunmanın nadir yolu
Türkiye Enfeksiyon Hastalıkları ve Klinik Mikrobiyoloji Uzmanlık Derneği ( EKMUD ) Başkanı Prof. Dr. Meltem Taşbakan, HPV aşısının enfeksiyonun ötesinde kanserden koruyan iki aşıdan biri olduğunu vurguladı (diğeri Hepatit B). Taşbakan, “Aşılama neredeyse yüzde 100 koruma sağlıyor. HPV sadece kadınların sorunu değil; erkekler de taşıyıcı ve hasta olabiliyor” dedi.
Dokuz valanlı aşı çağrısı
Türkiye’de HPV tip 16 ve 18’in yanı sıra 31, 33 ve 35’in de sık görüldüğünü belirten Taşbakan, dokuz valanlı aşının uygulanması gerektiğini söyledi: “Daha düşük kapsamlı aşıyı halka sunmanın gerekçesi olamaz.”
Zaman kaybı uyarısı
Aşının en etkili olduğu dönem 9–13 yaş arası; bu yaşta iki doz, 15 yaş üstünde üç doz öneriliyor. Taşbakan, ailelerin “devlet verecek” beklentisiyle beklememesi; imkânı olanların çocuklarını zamanında aşılatması gerektiğini ifade etti.
“Bakanlık açıklama yapsın”
Boyun Eğmeyen İlaç Emekçilerinden eczacı Cem Kılınç, verilen sözlerin tutulmasını istedi: “Her yıl bin 250 kadın rahim ağzı kanserinden ölüyor. Hangi aşı, ne zaman, neden yetişmiyor—en azından gerekçesi açıklansın.”
Maliyet etkinliği vurgusu
Tek dozu eczanelerde yaklaşık 4 bin 600 TL olan HPV aşısının, kamu alımıyla çok daha düşük maliyetle temin edilebildiği belirtiliyor. Uzmanlara göre aşılama, kanser tedavisine kıyasla çok daha ucuz ve etkili.
Küresel hedefler
Dünya Sağlık Örgütü, 2030’a kadar 90-70-90 hedefini çağırıyor: Kız çocuklarının yüzde 90’ının 15 yaşına dek aşılanması; kadınların yüzde 70’inin iki kez taranması; saptanan olguların yüzde 90’ının tedavi edilmesi. Uzmanlar, Türkiye’nin bu hedefler için zaman kaybettiği görüşünde.
