Avesta Kültür Vakfı’nın 2026 yılı Onur Ödülü, Kürt tarihçi ve Kürdolog Prof. Dr. Celîlê Celîl’e verilecek. Kürt tarihi, kültürü ve sözlü geleneği üzerine onlarca yıldır çalışmalar yürüten Celîl’e ödülü, 26 Kasım’da Amed’de düzenlenecek tören ve panelde takdim edilecek.
2026 yılında kurulan Avesta Kültür Vakfı, kuruluşuyla birlikte her yıl Kürt tarihindeki önemli bir şahsiyetin adına “Onur Ödülü” verme kararı aldı. Vakfın ilk ödülü, Kürt tarihçi Şerefxanê Bedlîsî’nin adına veriliyor.
Vakıf Yönetim Kurulu, 2026 yılı Onur Ödülü’nün Prof. Dr. Celîlê Celîl’e verilmesine karar verdi.
“Kürt kültürünün değerini gelecek nesillere aktardı”
Avesta Kültür Vakfı, ödüle ilişkin sosyal medya hesaplarından yaptığı açıklamada Celîlê Celîl’in Kürdoloji alanındaki çalışmalarına dikkat çekti.
Vakfın açıklamasında şu ifadelere yer verildi:
“Celîlê Celîl, 20. yüzyılın ikinci yarısından günümüze kadar Kürdoloji alanında çalışmalarını sürdüren en önemli isimlerden biridir.
Celîl, Erivan ve Leningrad üniversitelerinde yükseköğrenimini tamamlamış ve 19. yüzyıldaki Kürt isyanları üzerine hazırladığı teziyle 1963 yılında doktora derecesini almıştır.
Celîl, 1963-1993 yılları arasında Sovyetler Bilimler Akademisi’nde öğretim üyeliği yapmıştır.
Kardeşi Ordîxanê Celîl ile birlikte Kürt tarihinin, kültürünün ve folklorunun aydınlatılması ve kayıt altına alınması için yüzlerce çalışma yürütmüştür.
1994 yılından bu yana bir grup arkadaşıyla birlikte Viyana Kürdoloji Enstitüsü’nü kurmuş ve çalışmalarını bu kurum çatısı altında kesintisiz sürdürmektedir.
Celîlê Celîl’in yaşamı ve emeği yalnızca büyük bir akademik başarı değil, aynı zamanda Kürt kültürünün korunması ve Kürt kimliği mücadelesinin güçlü bir sembolüdür. Kendisi büyük bir akademisyen, uluslararası alanda tanınan bir şahsiyet ve Kürt aydınlanmasının en önemli öncülerinden biridir.
Sayın Celîl, Kürt kültürünün değerini ve hazinesini zamanın fırtınalarından korumuş, onu güçlendirmiş ve zengin bir miras olarak gelecek nesillere aktarmıştır. Nefesi ve düşünceleriyle, altın kalemiyle kültürümüzün sesi ve rengi olmuştur.
Bu ödül, Kürt kültürünün bağrında geçirdiği ömür, emek ve çalışmalarına yönelik gönülden gelen derin bir saygı, büyük bir anma ve derin bir teşekkürdür.”
Kürt sözlü kültürünü kayıt altına aldı
1936’da Erivan’da doğan Celîlê Celîl, Kürt tarihi, folkloru, destanları ve sözlü kültürü üzerine çalışmalarıyla tanınıyor. Erivan Devlet Üniversitesi’nde tarih eğitimi alan Celîl, daha sonra Leningrad Oryantalizm Enstitüsü’nde eğitimini sürdürdü. 19. yüzyıl Kürt isyanları üzerine hazırladığı doktora tezini 1963’te tamamladı. Aynı yıl Sovyetler Birliği Bilimler Akademisi’nde başlayan akademik çalışmaları 1993’e kadar devam etti. Bu akademik kariyer bilgileri farklı biyografik kaynaklarda da yer alıyor.
Celîlê Celîl’in çalışmalarının önemli bir bölümünü Kürt sözlü kültürünün derlenmesi oluşturdu. Kardeşi filolog Ordîxanê Celîl ve kız kardeşi Cemîle Celîl ile birlikte Ermenistan ve çevresindeki Kürt yerleşimlerini dolaşarak halk hikâyeleri, masallar, destanlar, dengbêj anlatıları ve Êzidîlere ait dini şiirleri derledi. Bu çalışmalar, Kürt sözlü kültürünün kayıt altına alınması açısından önemli bir külliyat oluşturdu.
Celîlê Celîl’in 19. yüzyıl Kürt isyanları üzerine araştırmaları da çalışmalarının temel başlıkları arasında yer aldı. 1966’da yayımlanan “1880 Kürt Ayaklanması” çalışması bunlardan biri. Bunun yanı sıra Kürt folkloru, Kürt tarihi, destanları ve sözlü edebiyatı üzerine çok sayıda kitap ve çalışma kaleme aldı.
Sovyetler Birliği’nden Viyana’ya uzanan akademik hayat
Sovyetler Birliği’nin dağılmasının ardından Avusturya’ya yerleşen Celîlê Celîl, çalışmalarını Viyana’da sürdürdü. Viyana Üniversitesi’nde Kürtçe dersleri verdi ve Kürdoloji alanında araştırmalar yaptı. 1990’lı yıllardan itibaren Viyana, Celîl’in akademik çalışmalarının ve arşiv faaliyetlerinin merkezlerinden biri oldu.
Celîlê Celîl’in çalışmalarında yalnızca yazılı tarih değil, sözlü aktarım da önemli bir yer tutuyor. Kürtçe anlatılar, masallar, aşk hikâyeleri, dini şiirler ve folklorik malzemelerin derlenmesiyle ortaya çıkan çalışmalar, kuşaktan kuşağa aktarılan sözlü mirasın yazılı kaynaklara dönüştürülmesine katkı sundu.
Bugün 90 yaşında olan Celîlê Celîl, Viyana’da Kürt tarihi, folkloru ve kültürü üzerine çalışmalarını sürdürüyor.
Ödül 26 Kasım’da Amed’de verilecek
Avesta Kültür Vakfı’nın ilk Onur Ödülü’nün sahibi olan Celîlê Celîl’e ödülü, 26 Kasım’da Amed’de düzenlenecek tören ve panel sırasında takdim edilecek. Böylece vakfın her yıl Kürt tarihinden bir şahsiyetin adına vermeyi planladığı Onur Ödülü’nün ilki de Celîlê Celîl’in Kürdoloji, tarih ve sözlü kültür alanındaki çalışmalarına verilmiş olacak.
