Kocaelispor-Amedspor maçından günler sonra başlayan “İstiklal Marşı ıslıklandı” tartışmasında dikkat çeken bir değerlendirme geldi. Medya Ombudsmanı Faruk Bildirici, maç görüntülerini inceleyerek Sözcü TV, Sözcü ve Korkusuz’un yayınlarını eleştirdi. Bildirici’nin vardığı sonuç dikkat çekiciydi: Amedspor tribünlerinin İstiklal Marşı’nı ıslıkladığını doğrulayan bir görüntü yok.
Tartışma yalnızca ıslık iddiasıyla da sınırlı kalmadı. Bildirici, Amedsporlu bir taraftarın bayrağı silah gibi tuttuğu görüntünün Kocaelispor maçından değil, daha önce oynanan Erzurumspor karşılaşmasından olduğunu belirtti. Sözcü TV Ana Haber sunucusu Serap Belovacıklı’nın Amedspor taraftarları için kullandığı “Onlar üstün ırk mı?” sözünü de ayrımcı bulan Bildirici, birkaç kişinin davranışının bütün bir kulüp ve taraftar grubuna mal edildiğini savundu.
Tartışmanın merkezindeki karşılaşma 24 Ağustos’ta oynandı. Kocaelispor tribünlerindeki bazı taraftarların Amedspor taraftarlarının bulunduğu bölüme doğru “sarı torba” sallaması üzerine Kocaeli Cumhuriyet Başsavcılığı soruşturma başlattı. Öldürülen PKK mensuplarının konulduğu ceset torbalarına gönderme olarak kullanılan hareket nedeniyle gözaltına alınan beş kişi hakkında ev hapsi şeklinde adli kontrol kararı verildi.
“Islık” iddiasını doğrulayan görüntü bulunamadı
Bildirici’nin eleştirilerinin merkezinde, maçın ardından gündeme taşınan “Amedspor taraftarları İstiklal Marşı’nı ıslıkladı” iddiası yer aldı.
Bildirici, ulaşabildiği maç görüntülerini incelediğini ve İstiklal Marşı okunurken Amedspor tribünlerinden ıslık yükseldiğini gösteren bir kayıt bulamadığını belirtti. Sözcü TV yayınlarında da bu iddiayı kanıtlayan bir görüntü gösterilmediğine dikkat çekti.
Bildirici’nin aktardığı görüntülere göre İstiklal Marşı okunurken Kocaelispor tribünlerindeki çok sayıda taraftar bozkurt işareti yaparken Amedspor tribününün büyük bölümü takım atkılarını havaya kaldırarak marşı dinledi.
Bazı taraftarların hareket ettiği ya da zafer işareti yaptığı görülürken marşın sonunda Amedspor tribününden de alkış geldi.
Bildirici’ye göre tartışmaya neden olan ıslık sesleri ise İstiklal Marşı sırasında değil, marş tamamlandıktan sonra duyuldu. Kocaelispor tribünlerinden “Vatan sana canım feda” sloganının atılmasının ardından ıslıkların başladığını, Amedspor taraftarlarının daha sonra Kürtçe “Jin, jiyan, azadî” sloganı attığını aktardı.
Bu kronoloji, maçın ardından yapılan bazı yayınların temelindeki “marş ıslıklandı” iddiasını tartışmalı hale getirdi.
Başka maçın görüntüsü Kocaeli karşılaşmasındanmış gibi sunuldu
Bildirici’nin Sözcü grubuna yönelik bir başka önemli eleştirisi ise kullanılan görüntüyle ilgili oldu.
Sözcü’de, elindeki bayrağı silah gibi tutan bir Amedspor taraftarının görüntüsü Kocaelispor karşılaşmasında yaşanmış gibi aktarıldı. Ancak Bildirici, söz konusu görüntünün Kocaeli maçına ait olmadığını belirtti.
Görüntünün daha önce oynanan Erzurumspor karşılaşmasından olduğunu kaydeden Bildirici, o taraftar hakkında olayın ardından stadyuma giriş yasağı uygulandığını da aktardı.
Bildirici böylece iki noktaya dikkat çekti: İstiklal Marşı’nın ıslıklandığı iddiasını doğrulayacak görüntünün bulunmaması ve başka bir karşılaşmaya ait görüntünün Kocaelispor-Amedspor maçı bağlamında kullanılması.
“Onlar üstün ırk mı?” sözlerine ayrımcılık eleştirisi
Tartışmanın televizyon ekranındaki en dikkat çekici anlarından biri ise Sözcü TV Ana Haber sunucusu Serap Belovacıklı’nın sözleri oldu.
Belovacıklı, sarı torba sallayan Kocaelispor taraftarları hakkında başlatılan soruşturmayı aktardıktan sonra sarı torba eylemi ile İstiklal Marşı’nın ıslıklandığı iddiasını aynı ölçüde “yanlış ve çirkin” bulduğunu söyledi.
Amedspor taraftarları hakkında işlem yapılmamasını eleştiren Belovacıklı, “Onlar üstün ırk mı?” ifadesini kullandı.
Bildirici, sunucunun bu noktada serinkanlılığını kaybettiğini ve ayrımcı bir cümle kurduğunu savundu.
Tartışma Sözcü grubunun gazetelerine de taşındı. Sözcü “İstiklal Marşı ıslıklanamaz”, Korkusuz ise “İstiklal Marşımızı yuhalamak suç değil” manşetlerini kullandı.
Sözcü’de ayrıca “Tahrikler artıyor, açılım çığırından çıkıyor” ifadesine yer verildi; görüntülerin üzerine “İstiklal Marşı’na saygısızlık” ve “Kimi yuhaladı, kimi silah sıkma hareketi yaptı” ifadeleri yazıldı.
Bildirici ise bu yayınların “gazetecilik nesnelliğinden uzak” olduğu görüşünde. Ona göre sarı torba sallanmasının taşıdığı tehdit anlamı ve yaratabileceği toplumsal sonuçlar geri plana itildi.
“Birkaç kişinin davranışı bütün Amedspor’a mal edildi”
Bildirici’nin değerlendirmesinde öne çıkan bir diğer nokta, tribündeki bireysel davranışlarla Amedspor camiasının tamamı arasında kurulan ilişki oldu.
Maç öncesindeki gerginliğin Kocaelispor tribünlerinden yükselen küfürlü sloganlarla başladığını belirten Bildirici, sarı torba sallayanların da marş sırasında uygunsuz davranışlarda bulunanların da sınırlı sayıda olduğunu ifade etti.
Buna rağmen birkaç taraftarın davranışının bütün Amedspor taraftarlarına mal edildiğini savundu.
Bildirici’ye göre bu tür yayınlar yalnızca mevcut olayın yanlış anlaşılmasına yol açmıyor; Amedspor’un sonraki deplasmanlarında yeni gerilim ve çatışmaların ortaya çıkması riskini de artırıyor.
Sözcü grubunun PKK’nın tasfiyesine ilişkin süreç ve bu kapsamda gündeme gelen yasal düzenlemelere karşı bir yayın politikası izleyebileceğini belirten Bildirici, siyasi ya da editoryal tutumun maçta yaşananların gerçeğe aykırı aktarılmasını haklı çıkarmayacağını vurguladı.
Amedspor’un deplasman geçmişinde benzer gerilimler var
Kocaeli’de yaşananlar, Amedspor’un deplasmanlarda karşı karşıya kaldığı ilk gerilim değil.
24 Nisan 2016’daki Ankaragücü-Amedspor karşılaşmasının ardından Amedsporlu yöneticiler protokol tribününde saldırıya uğradı. Beş yönetici yaralanarak hastaneye kaldırıldı. PFDK, olayların ardından Ankaragücü’ne beş maç seyircisiz oynama cezası verdi; üç kulüp görevlisine de 90'ar gün hak mahrumiyeti uyguladı.
13 Ekim 2018’deki Sakaryaspor-Amedspor karşılaşmasında ise maç öncesinde stadyumda “Ölürüm Türkiyem” çalındı ve dev ekranda askeri operasyon görüntüleri gösterildi. Maçın ardından Amedsporlu futbolcular ile teknik heyetin saldırıya uğradığı, takım otobüsünün de taşlandığı bildirildi.
Ekim 2022’de Afyon İl Jandarma Komutanı Yılmaz Kırgel’in Afyonspor futbolcularını ziyaret ederek Amedspor’u “5-0 eze eze” yenmelerini istemesi de tartışma yarattı.
En büyük gerilimlerden biri ise 5 Mart 2023’te Bursa’da yaşandı. Amedspor kafilesinin kaldığı otelin önündeki olaylarla başlayan gerginlik stadyuma taşındı. Amedsporlu futbolculara tribünlerden çeşitli cisimler atıldı.
Tribünlerde 1990’lı yıllardaki zorla kaybetmeler ve faili meçhul cinayetlerle özdeşleşen beyaz Renault Toros ile “Yeşil” kod adlı Mahmut Yıldırım’ın görsellerinin açılması büyük tepki çekti.
Olayların ardından yedi kişi gözaltına alınırken pankartların stadyuma sokulmasında ihmali bulunduğu gerekçesiyle üç kamu görevlisi açığa alındı. PFDK, Bursaspor’a sekiz iç saha maçını seyircisiz oynama ve 280 bin lira para cezası verdi.
Amedspor yönetimi geçmiş yıllarda uygulanan deplasman yasaklarının da kulüp açısından sistematik bir sorun haline geldiğini savundu. Kulübün eski başkanı Nurullah Edemen, iki buçuk yıllık bir dönemde oynanan 60 deplasman karşılaşmasının 41’inde Amedspor taraftarlarının stadyuma alınmadığını açıklamıştı.
Kocaeli maçının ardından başlayan son tartışmada ise mesele artık yalnızca tribünlerde yaşananlar değil. Faruk Bildirici’nin eleştirileri, “Sahada ve tribünde gerçekte ne oldu, kamuoyuna ne aktarıldı?” sorusunu da gündeme taşıdı.
