Diyarbakır’da, geçtiğimiz aylarda İsviçre’de yaşamını yitiren Kürt aydın, Kurdolog ve araştırmacı-yazar Mehmet Emin Bozarslan için anma etkinliği düzenlendi. Deng Yayınları tarafından organize edilen ve Bozarslan’ın ailesinin de katkı sunduğu program, kentteki Diyarbakır Ticaret ve Sanayi Odası Konferans Salonu’nda gerçekleştirildi.
Amida’nın aktardığı bilgilere göre anma etkinliğine çok sayıda yayıncı, yazar, siyasetçi ve yurttaş katıldı. Saygı duruşu ile başlayan programda, Deng Yayınları Yayın Kurulu adına Bayram Bozyel bir konuşma yaptı.
“Eserleri yayımlanmaya devam edecek”
Bayram Bozyel konuşmasında, Mehmet Emin Bozarslan’ın 1989 yılında kurulan Deng Yayınları ile olan ilişkisine değinerek, yayınevinin bugüne kadar Bozarslan’ın 35 eserini okurlarla buluşturduğunu belirtti. Bozyel, Bozarslan ailesinin aldığı karar doğrultusunda yazarın tüm eserlerinin ve henüz yayımlanmamış çalışmalarının önümüzdeki süreçte peyderpey yayımlanacağını ifade etti.
Anmada Bozarslan ailesi adına söz alan gazeteci Mahmut Bozarslan ise amcasının yalnızca aileleri için değil, tüm Kürt toplumu için önemli bir figür olduğunu belirterek “Oxir be apê gelê xwe” ifadelerini kullandı.
Etkinliğe ayrıca Malmîsanij, yayıncı Süleyman Çevik, yazar Amed Tigris, Şerefxan Cizîrî, Bedirxan Epözdemir ve Bozarslan’ın hapishane arkadaşı Recep Ölçer de katıldı.
Bozarslan’ın yaşamı ve akademik birikimi
1934 yılında Diyarbakır’ın Lice ilçesinde doğan Mehmet Emin Bozarslan, geleneksel medrese eğitimiyle yetişti. Türkçeyi ve okuma-yazmayı kendi çabasıyla öğrenen Bozarslan, dışarıdan sınavlara girerek 1956 yılında müftü oldu. Ancak Kürt kimliği, dili ve toplumsal sorunlar üzerine kaleme aldığı eleştirel eserler nedeniyle devlet bürokrasisiyle sorunlar yaşadı ve müftülük görevinden iki kez uzaklaştırıldı.
1968 yılında yayımladığı “Alfabê” adlı eserle modern Türkiye tarihinde Latin harfleriyle basılan ilk Kürtçe alfabe çalışmasına imza atan Bozarslan’ın bu eseri yayımlandığı gün toplatıldı. Ardından “bölücülük” suçlamasıyla tutuklanan yazar, 1971 muhtırasının ardından yeniden cezaevine konuldu ve 1974 yılına kadar tutuklu kaldı. Artan baskılar nedeniyle 1979 yılında İsveç’e iltica etti.
Kürt dili ve edebiyatına katkıları
Mehmet Emin Bozarslan, sürgün yıllarında kurduğu Deng Yayınevi aracılığıyla Kürt edebiyatının önemli eserlerini modern harflere aktararak yayımladı. 50’den fazla esere imza atan Bozarslan, dilbilim, sözlük çalışmaları, siyasi analizler ve edebi çeviriler alanında üretim yaptı.
“Alfabê” (1968) ile Kürtçe yazımın modernleşmesine katkı sunan Bozarslan, “Kürtçe-Türkçe Sözlük” (1978) ile alanında önemli bir referans kaynağı oluşturdu. “Doğu’nun Sorunları” (1966), “İslamiyet Açısından Şeyhlik-Ağalık” (1964) ve “Hilafet ve Ümmetçilik Sorunu” (1967) gibi eserlerinde ise bölgenin sosyal ve siyasal yapısını ele aldı.
Ayrıca Ahmed-i Hani’nin klasik eseri “Mem û Zîn”i Türkçeye kazandırarak geniş kitlelere ulaştırdı. Şeref Han tarafından kaleme alınan “Şerefname”yi çeviren Bozarslan, Osmanlı döneminde yayımlanan “Jîn Dergisi” ve “Kurdistan Gazetesi” gibi yayınları da Latin harflerine aktararak yayımladı.
Çocuk edebiyatı ve folklor alanında da çalışmalar yapan Bozarslan, masal ve fıkra derlemeleriyle Kürt sözlü kültürünün korunmasına katkı sundu.
Diyarbakır’da gerçekleştirilen anma etkinliği, Mehmet Emin Bozarslan’ın Kürt dili, kültürü ve edebiyatına yaptığı katkıların hatırlanması ve gelecek kuşaklara aktarılması açısından önemli bir buluşma olarak kayda geçti.
