Kürt Dil Kurumları, 21 Şubat Dünya Anadil Günü dolayısıyla hazırladığı deklarasyonu Amed Büyükşehir Belediyesi Ali Emiri Konferans Salonu’nda kamuoyuna duyurdu. Çok sayıda siyasi parti ve sivil toplum örgütü temsilcisinin katıldığı açıklamada, Kürtçeye statü tanınması ve anadilde eğitim hakkının güvence altına alınması çağrısı yapıldı.
Metni, Kürt Edebiyatçılar Derneği’nden Stran Yaşar Kürtçenin Kırmanckî lehçesinde, Mezopotamya Dil ve Kültür Araştırma Derneği (MED-DER) üyesi Rıfat Roni ise Kurmancî lehçesinde okudu. Deklarasyonda dilin halklar ve uluslar için yalnızca bir iletişim aracı değil; onur, kimlik ve varoluşun temel unsuru olduğu vurgulandı. İnsanların dilleri aracılığıyla insanlaştığı, toplumların ise dilleriyle uluslaştığı ifade edilerek, kalıcı barış ve birlikte yaşamın karşılıklı saygı ve anadil eşitliği temelinde inşa edilebileceği belirtildi.
21 Şubat’ın tarihsel arka planı
Açıklamada, 21 Şubat Dünya Anadil Günü’nün tarihsel kökenine de değinildi. Günün temelinin, Bengal halkının –bugünkü Bangladeş halkının– anadilleri için verdiği mücadeleye dayandığı hatırlatıldı. Dakka Üniversitesi öğrencilerinin tek dilli sisteme karşı yürüttüğü eylemlerin, yok olma tehdidi altındaki kültür ve dillerin korunmasına yönelik küresel farkındalığın başlangıcı olduğu ifade edildi. Bu mücadelenin ardından 21 Şubat’ın UNESCO tarafından Dünya Anadil Günü ilan edildiği kaydedildi.
Deklarasyonda, 21’inci yüzyılda da pek çok halkın kültürünü, dilini ve kimliğini koruma mücadelesi verdiği belirtilerek, Kürt halkının da yüz yılı aşkın süredir inkâr ve asimilasyon politikalarına karşı direndiği ifade edildi. Kürt halkının kimlik haklarını talep ettiği, Kürdistan, Türkiye ve dünyadaki tüm halkların dilsel statü ve hak mücadelesini güçlendirmesi gerektiği vurgulandı.
“Kürtçeye statü, Kürtçe eğitim” talebi
Kürt Dil Kurumları, 21 Şubat Dünya Anadil Günü çerçevesinde “Kürtçeye statü-Kürtçe eğitim” sloganıyla kapsamlı etkinlikler düzenleyeceklerini duyurdu. Bu kapsamda paneller, yürüyüşler, basın açıklamaları, tiyatro oyunları, film ve belgesel gösterimleri, kadın ve çocuklara yönelik tiyatro etkinlikleri, dengbêj geceleri ve Kürt yazarların imza günleri gerçekleştirilecek.
Ayrıca Kürtçe dil eğitimi talebiyle merkezi noktalarda stantlar kurulacağı, Gülistan Dil Parkı’nın açılacağı, çok dilli konserler, forumlar ve belgesel gösterimleri düzenleneceği belirtildi. Dil ve kültür kurumlarıyla işbirliği içinde etkinliklerin yaygınlaştırılacağı, ailelere yönelik dil farkındalık seminerleri ve stand-up gösterilerinin yapılacağı ifade edildi. Kurmanckî lehçesinin yok olma riskiyle karşı karşıya olduğuna dikkat çekilerek UNESCO ve Milli Eğitim Bakanlığı’na mektuplar gönderileceği açıklandı.
Deklarasyonda, Kürtçenin anayasada tanınması, yasal güvenceye kavuşturulması, resmi dil statüsü kazanması ve okul öncesinden üniversiteye kadar eğitim dili haline gelmesi hedefi doğrultusunda mücadelenin süreceği vurgulandı. Kürt halkının temel ulusal değerleri olan kültür, dil ve kimliğin korunması ve geliştirilmesi için kararlı bir duruş sergileneceği ifade edildi.
Kürt Dil Kurumları, 21 Şubat’ın bundan böyle yalnızca bir anma günü değil, Kürt halkı ve anadilde eğitim hakkından mahrum bırakılan tüm halklar için bir dayanışma ve mücadele günü olacağını belirterek, anadil için yürütülen çalışmaların kesintisiz devam edeceğini bildirdi.
