Çağdaş Kürt sanatının uluslararası düzeydeki üretimlerini tek bir çatı altında toplamayı amaçlayan bağımsız ve üç dilli yeni yayın platformu FIREZZ, yayın hayatına başladığını duyurdu. Türkçe, Kürtçe ve İngilizce olmak üzere üç farklı dilde edebi, eleştirel ve araştırmaya dayalı içerikler sunan platform, ismini Kürtçede “ayrık otu” anlamına gelen “firêz” kelimesinden alıyor. Kürt sanat dünyasındaki teorik eksiklikleri gidermek amacıyla yola çıkan platformun kurucu kadrosunda Ebru Ojen, Yonca Karakaş, Fatih Tan, Ahmed Kutlu ve Mahsum Çiçek gibi kültür sanat alanından önemli isimler yer alıyor. Kurucu kolektif, çağdaş Kürt sanatının son yıllarda giderek artan bir üretim hacmine ulaştığına, buna tezat olarak bu alandaki nitelikli çalışmaları düzenli bir şekilde kayıt altına alan, belgeleyen ve farklı coğrafyalardaki dağınık sanat pratiklerini ortak bir zeminde bir araya getiren yayın mecralarının ise son derece sınırlı kaldığına dikkat çekiyor.
Sanat Pratiklerinde Dolaşım Ağı ve Arşiv Altyapısı Eksikliği
Kolektif tarafından projenin lansmanına özel yapılan resmi açıklamada, günümüzde sanatçılar hakkında basılmış çeşitli kataloglar, sergi metinleri ve birtakım çevrimiçi içeriklerin mevcut olduğu kabul edildi. Ancak tüm bu dağınık üretimleri ortak bir entelektüel bağlamda buluşturacak kapsayıcı platformların yetersizliği üzerinde duruldu. Mevcut durumda Kürt sanatına ilişkin bilgi üretiminin büyük ölçüde yalnızca dönemsel sergiler ve geçici projeler üzerinden şekillendiği, bu durumun ise sanatçıların görünürlüğünü sadece etkinlik süreleriyle kısıtladığı ifade edildi. Platform kurucuları; Türkiye, Irak, İran, Suriye gibi bölge ülkelerinin yanı sıra Avrupa, Amerika ve Asya kıtalarının çeşitli merkezlerinde aktif olarak faaliyet gösteren Kürt sanatçılar arasında düzenli, kurumsal ve sürdürülebilir bir dolaşım ağının bulunmadığını önemle vurguladı. Bu küresel bağ eksikliğinin, sanat üzerine üretilen eleştirel yazıların ve akademik araştırmaların geniş kitlelere yaygınlaşmasını zorlaştırdığı, geçmiş ile güncel sanat üretimlerini kayıt altına alacak kapsamlı bir arşiv altyapısının gelişmesini de engellediği belirtildi. Bahsi geçen yapısal eksiklikler sanatçılar arasındaki küresel iş birliği imkanlarını sınırlandırırken, Kürt sanatının tarihsel sürekliliğinin somut olarak ortaya konulmasının önüne geçiyor.
Parçalı Hafızanın Birleştirilmesi ve Eleştirel Tartışma Alanları
FIREZZ kolektifi, çağdaş Kürt sanat tarihinin dönemsel dinamiklerinin henüz yeterince ve bütünlüklü bir biçimde kayıt altına alınamadığını savunuyor. Günümüzde birçok değerli sanatçıya, bağımsız sanat inisiyatifine ve geçmiş sergilere ait kritik bilgi ve belgelerin, kişisel arşivlerde ya da dijital erişimi oldukça sınırlı yerel kaynaklarda dağınık halde saklandığı aktarılıyor. Kurucular, bu parçalı hafıza yapısının yeni kuşak sanatçıların ve araştırmacıların kendi sanatsal geçmişleriyle köklü ve sağlıklı bağlar kurmasını güçleştirdiğini belirtiyor. Bu durumun çağdaş Kürt sanatının küresel ölçekte bütünlüklü bir biçimde değerlendirilmesinin önünde büyük bir bariyer oluşturduğu dile getiriliyor. Kolektif ayrıca, Kürt sanatına ilişkin yürütülen mevcut tartışmaların çoğunlukla yalnızca etnik kimlik ve politik temsil eksenine sıkıştığını, buna karşın estetik teori, performans sanatları, ses sanatları, dijital kültür, küratöryel pratikler ve genel sanat teorisi gibi teknik alanların yeterince görünürlük kazanamadığını ifade ediyor. FIREZZ, dağınık arşivleri görünür kılarak sanatçılar ile araştırmacılar arasında yeni köprüler kurmayı ve kimliksel tartışmaların ötesinde estetik bir eleştiri kültürü geliştirmeyi hedefliyor.
