Dersim Araştırmaları Merkezi (DAM) Yayınları tarafından yayımlanan “1990’larda Dersim: Belgeler, Raporlar, Tanıklıklar”, 1990’lı yıllarda bölgede yaşanan köy boşaltmaları, sürgünler, yıkımlar ve hak ihlallerine ilişkin çok sayıda belge ve tanıklığı bir araya getiriyor.
Selman Yeşilgöz tarafından yaklaşık iki yıllık çalışmayla hazırlanan kitap, toplumsal hafızada “İkinci 38” olarak anılan dönemi resmi evraklar, mahkeme kararları, raporlar ve dönemin basınından aktarılan tanıklıklarla ele alıyor.
Kitabın tanıtım buluşması 26 Eylül Cumartesi günü saat 13.00’te Hüseyin Güntaş Kültür Merkezi’nde gerçekleştirilecek.
Belgeler, mahkeme kararları ve tanıklıklar
Dokuz bölümden oluşan 428 sayfalık çalışmada, 1990’lı yıllarda Dersim’de yaşananların yanı sıra dönemin toplumsal ve siyasal örgütlenmelerine ilişkin arşiv belgeleri de yer alıyor.
Kitapta 1993-94 yıllarındaki köy boşaltmalarını belgeleyen sivil heyet raporları, Tunceli Kültür ve Dayanışma Derneği’nin kuruluşundan kapatılmasına uzanan süreç, Dersim Dayanışma Kurulu’nun kuruluşu, toplatılan Dersim Dergisi ve buna ilişkin mahkeme kararları ele alınıyor.
Ayrıca Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi’ne taşınan davalar, Munzur Kültür ve Doğa Festivali’nin geçmişi, Munzur Su Projesi ve dönemin basınında yer alan tanıklıklar da kitapta yer alan başlıklar arasında.
“Bu kitabı binlerce el yazdı”
Yeşilgöz, çalışmanın yalnızca kendi kaleminden çıkan bir tarih anlatısı olmadığını, çok sayıda kişinin tanıklığı ve emeğiyle oluştuğunu belirtiyor.
Kitabın hazırlık sürecini anlatan Yeşilgöz, “Bu kitabı gerçek anlamda tek bir kalem yazmadı. Bu kitabı binlerce el yazdı; on binlerce yaşanmışlık yazdı” ifadelerini kullanıyor.
Kitapta 1998 yılında Ankara’daki Dersim Dayanışma Kurulu toplantısında konuşan Rukiye Kankotan’ın tanıklığına da yer veriliyor. Kankotan, köylerinden ve ziyaret yerlerinden koparıldıklarını, zor koşullarda yaşamaya mecbur bırakıldıklarını anlatıyor.
“İkinci 38” hafızası
Çalışmanın merkezinde, 1937-38 döneminden onlarca yıl sonra 1990’larda Dersim’de yaşanan köy boşaltmaları, sürgünler, orman yangınları ve bölgeye yönelik kısıtlamaların yarattığı toplumsal hafıza bulunuyor.
Kitap, bu dönemin tanıklıklarını yalnızca sözlü anlatılarla değil, resmi belgeler, raporlar ve yargı kayıtlarıyla birlikte ele almasıyla kapsamlı bir arşiv çalışması niteliği taşıyor.
Eser, 25 Eylül 1994’te Vartinik Köyü Mirik mezrasında yaşamını yitiren Işık ve Şirin ailelerinden 3 yaşındaki Dilek Işık’ın yanı sıra, topraklarından koparılarak sürgüne gönderilen ve yaşamını yitirenlere ithaf edildi.
“1990’larda Dersim: Belgeler, Raporlar, Tanıklıklar” kitabı, geçmişte yaşananları kayıt altına alırken aynı zamanda Dersim’in toplumsal hafızasında yer eden tanıklıkları gelecek kuşaklara aktarmayı amaçlıyor.
