Dicle TV | Gündem | Ahmet Kaya’nın ardından 26 yıl: Bir şarkının peşinden başlayan sürgün

Ahmet Kaya’nın ardından 26 yıl: Bir şarkının peşinden başlayan sürgün

Kürtçe şarkı söyleyeceğini açıkladığı ödül töreninin ardından hedef gösterilen Ahmet Kaya, 26 yıl önce bugün Paris’te hayatını kaybetti. Şarkıları ve yarım kalan dönüş umudu hafızalarda.

Kürtçe şarkı söyleyeceğini açıkladığı ödül töreninin ardından hedef gösterilen Ahmet Kaya, 26 yıl önce bugün Paris’te hayatını kaybetti. Şarkıları ve yarım kalan dönüş umudu hafızalarda.

Ahmet Kaya’nın ardından 26 yıl: Bir şarkının peşinden başlayan sürgün

Ahmet Kaya, 28 Ekim 1957’de Malatya’da, Kürt bir baba ve Türk bir annenin çocuğu olarak dünyaya geldi. Babasının Sümerbank fabrikasında işçi olarak çalıştığı ailede müzikle tanışması, henüz altı yaşındayken kendisine hediye edilen bağlamayla başladı. Dokuz yaşında ilk kez sahneye çıktı.

Ailesinin ekonomik koşulları nedeniyle 1972’de İstanbul’a taşınan Kaya, eğitimini sürdürmekte zorlandı ve geçimini sağlamak için çeşitli işlerde çalıştı. Gençlik yıllarında siyasi faaliyetleri nedeniyle gözaltı ve hapis süreçleri yaşadı.

Profesyonel müzik yaşamına 1985’te yayımladığı Ağlama Bebeğim albümüyle adım attı. Ardından Acılara Tutunmak, Şafak Türküsü, An Gelir, Yorgun Demokrat, Başkaldırıyorum ve Şarkılarım Dağlara gibi albümler geldi.

Ahmet Kaya anılıyor - Evrensel

Şiirlerden şarkılara, toplumsal hafızadan müziğe

Kaya’nın müziğinde yoksulluk, işçi sınıfının yaşamı, cezaevleri, ayrılık, sürgün ve toplumsal eşitsizlikler önemli yer tuttu. Ahmed Arif, Attilâ İlhan, Can Yücel, Hasan Hüseyin Korkmazgil, Enver Gökçe ve Nevzat Çelik gibi şairlerin dizelerini bestelerine taşıdı.

Özellikle Yusuf Hayaloğlu ile yaptığı çalışmalar, sanatçının müzikal yolculuğunda belirleyici oldu. Şafak Türküsü ve Yorgun Demokrat gibi eserler geniş dinleyici kitlelerine ulaştı. 1994’te yayımlanan Şarkılarım Dağlara albümü de dönemin en çok dinlenen çalışmalarından biri oldu. Albümdeki “Özgür Çağrı” adlı şarkının sözleri nedeniyle toplatma kararı alınması ve Kaya’nın konserlerinin yasaklanması, sanatçının karşılaştığı baskıların örnekleri arasında yer aldı.

Çözüm Sürecinde Ahmet Kaya'yı hatırlamak

Bir ödül töreninde söylediği sözler hayatını değiştirdi

Ahmet Kaya’nın yaşamındaki en önemli kırılmalardan biri, 10 Şubat 1999’da düzenlenen Magazin Gazetecileri Derneği Ödül Töreni’nde yaşandı. Yılın En İyi Sanatçısı ödülünü almak üzere sahneye çıkan Kaya, İnsan Hakları Derneği’ne, Cumartesi Anneleri’ne ve basın emekçilerine teşekkür etti.

Konuşmasında yeni albümünde Kürtçe bir şarkıya yer vereceğini ve bu şarkıya klip çekeceğini açıklayan Kaya, salondaki bazı katılımcıların tepkisiyle karşılaştı. Sanatçıya hakaretler edildi, üzerine çeşitli nesneler fırlatıldı. O anlar televizyon kameralarına yansıdı.

Ölümünün 20. Yılında Ahmet Kaya'ya Çatal Bıçak Fırlatıldığı Ödül Töreni  Gecesinde Yaşananların Detaylı Anatomisi - Onedio

Kürtçe şarkı söyleme kararının ardından bazı gazete ve televizyonlarda Kaya’yı hedef alan yayınlar başladı. Sanatçının etnik kimliği ve siyasi görüşleri üzerinden yürütülen kampanya, sonraki yıllarda medyanın hedef gösterme sorumluluğu ve nefret söylemi tartışmalarının da konusu oldu.

Türkiye’den ayrılmak zorunda kaldı

Törendeki olayların ardından Kaya hakkında davalar açıldı. Sanatçı, 16 Haziran 1999’da Türkiye’den ayrılarak Fransa’ya gitti. Paris’te yaşamaya başlayan Kaya, müzik çalışmalarını sürdürürken Türkiye’ye dönme isteğini de dile getirdi.

Ancak hakkında yürütülen yargı süreçleri ve dönemin siyasi atmosferi nedeniyle ülkesinden uzakta yaşamaya devam etti. Kürtçe şarkı söyleme kararının ardından yaşadıkları, anadilinde sanat üretme hakkı ve ifade özgürlüğü tartışmalarının simge olaylarından biri hâline geldi.

Ahmet Kaya şarkıları AKM'de seslendirilecek

43 yaşında Paris’te hayatını kaybetti

Ahmet Kaya, 16 Kasım 2000’de Paris’te geçirdiği kalp krizi sonucu 43 yaşında hayatını kaybetti. Sanatçı, Paris’teki Père-Lachaise Mezarlığı’na defnedildi.

Ölümünden sonra da şarkıları Türkiye’de ve Avrupa’da dinlenmeye, eserleri farklı kuşaklar tarafından yeniden yorumlanmaya devam etti. Kaya’nın hayatı, yalnızca müzik kariyeriyle değil, Kürtçe şarkı söyleme isteği nedeniyle maruz kaldığı hedef göstermeyle de hatırlanıyor.

Aile temizletiyor, sevenleri yazıyor... Ahmet Kaya'nın mezarı mesaj tahtası  gibi - Son Dakika Haberleri

Aradan geçen 26 yılda Kürtçenin kamusal alanda kullanımı, anadilinde eğitim ve kültürel üretim hakkı tartışmaları sürüyor. Ahmet Kaya’nın hikâyesi de bu tartışmaların hafızasındaki yerini koruyor.

Yorumlar
Yorum yazma kurallarını okumuş ve kabul etmiş sayılırsınız