Dört yıl önce 22 yaşındaki Jîna Mahsa Amini’nin ölümüyle başlayan protestolar, İran’da kadınların öncülük ettiği en büyük toplumsal hareketlerden birine dönüştü. “Jin, jiyan, azadî” sloganıyla ülke sınırlarını aşan hareketin yıldönümünde Rojhilat’ta yeniden sokağın ve iş yerlerinin kapatılmasının gündeme gelmesi, Amini’nin ölümünün yarattığı toplumsal etkinin sürdüğünü gösterdi.
İran Kürt Siyasi Partiler İttifakı tarafından yapılan açıklamada, 16 Eylül Çarşamba günü Rojhilat genelinde genel grev çağrısı yapıldı. Esnaf ve pazarların kepenk kapatması, yurttaşların ise evlerinde kalması istendi.
Rojhilat’ta genel grev çağrısı
İttifak, siyasi partiler, sivil toplum kuruluşları ve farklı toplumsal grupları da grevi desteklemeye çağırdı.
Açıklamada genel grevin, “Jin, jiyan, azadî” hareketi sırasında yaşamını yitirenleri anmanın yanı sıra Kürt halkının siyasi ve ulusal taleplerini ortaya koyan barışçıl bir sivil eylem olduğu belirtildi.
Çağrı, Amini’nin ölümünün dördüncü yıldönümüne denk geliyor.
Emced Amini: “Adın evimizin sınırlarını aştı”
Jîna Mahsa Amini’nin babası Emced Amini de kızının ölüm yıldönümünde sosyal medya hesabından bir mesaj yayımladı.
Amini, dört yılın ardından acılarının hafiflemediğini belirterek kızının adının artık yalnızca aileleriyle sınırlı olmadığını söyledi.
“Bir kızımız vardı ve onu bizden aldılar. Ama insanların sevgisi, binlerce evladı daha ailemize kattı.”
Kızının ölümünden sonra oluşan dayanışmanın kendileri için en önemli hatıralardan biri olduğunu belirten Amini, geçen yılların bir anne ve baba için zamanın anlamını değiştirmediğini ifade etti.
Mesajında kızına seslenen Emced Amini, “Jina’m, kızım, adın ve hatıran son nefesimize kadar bizimle” dedi.
Jîna Mahsa Amini nasıl hayatını kaybetti?
Jîna Mahsa Amini, 13 Eylül 2022’de Tahran’da zorunlu başörtüsü kurallarına uymadığı gerekçesiyle ahlak polisi tarafından gözaltına alındı.
22 yaşındaki Amini, gözaltındayken fenalaşmasının ardından hastaneye kaldırıldı ve 16 Eylül 2022’de yaşamını yitirdi.
İranlı yetkililer Amini’nin ölümünü sağlık sorunlarına bağlarken, ailesi ve protestocular onun gözaltında gördüğü muamele nedeniyle hayatını kaybettiğini savundu.
Amini’nin ölümünün ardından ilk protestolar memleketi Sakkız’da başladı. Eylemler kısa sürede İran’ın farklı kentlerine yayıldı.
Kadınların öncülüğündeki protestoların temel sloganlarından biri olan “Jin, jiyan, azadî”, daha sonra İran sınırlarını aşarak dünyanın farklı bölgelerindeki eylemlerde de kullanılmaya başlandı.
“Jin, jiyan, azadî” hareketinin 4. yılı
Özgür Kadın Hareketi de Amini’nin ölümünün dördüncü yıldönümü dolayısıyla açıklama yaptı.
Açıklamada, hareket sırasında yaşamını yitiren kadınlar anılırken İran’daki baskı, tutuklama ve idam politikalarına tepki gösterildi.
Örgüt, kadınların öncülüğündeki örgütlü mücadele ve demokratikleşme çağrısı yaptı.
Açıklamada ayrıca cezaevlerinde bulunan Zeynep Celaliyan, Pexşan Ezîzî ve Werişe Muradi’nin durumlarına dikkat çekildi.
Dört yıl sonra Jîna’nın adı hâlâ meydanlarda
Jîna Mahsa Amini’nin ölümünün üzerinden dört yıl geçmesine rağmen adı, İran’daki kadın hakları tartışmasının ve “Jin, jiyan, azadî” hareketinin en güçlü sembollerinden biri olmayı sürdürüyor.
Rojhilat’taki siyasi yapıların 16 Eylül için yaptığı genel grev çağrısı, Amini’nin ölüm yıldönümünün yalnızca bir anma günü olarak değil, aynı zamanda siyasi ve toplumsal taleplerin ifade edildiği bir gün olarak ele alındığını ortaya koyuyor.
Dört yıl önce Tahran’da gözaltına alınan 22 yaşındaki bir kadının ölümüyle başlayan protestolar bugün farklı bir biçimde devam ediyor: Rojhilat’ta kepenk kapatma ve genel grev çağrısı yapılırken, Jîna Mahsa Amini’nin ailesi kızlarının adının artık kendi evlerinin sınırlarını çoktan aştığını söylüyor.
