İranlı şarkıcı ve sanatçı Parastoo Ahmadi hakkında verilen mahkeme kararı, ülkedeki kadın sanatçıların karşı karşıya kaldığı kısıtlamaları yeniden gündeme taşıdı. İran’da kadınların solo konser vermesi ve sahne faaliyetlerine yönelik katı kurallar sürerken, Ahmadi’nin 2024 yılında başörtüsü takmadan gerçekleştirdiği performans nedeniyle 74 kırbaç cezasına çarptırıldığı açıklandı.
Mahkeme kararı kapsamında yalnızca Parastoo Ahmadi değil, konserin hazırlanmasında görev alan sekiz kişi de çeşitli yaptırımlarla karşı karşıya kaldı. Kararda, sanatçıya iki yıl boyunca yurt dışına çıkış yasağı getirilirken, aynı süre boyunca sanatsal faaliyetlerden ve sahne performanslarından men edilmesine de hükmedildi.
Karar, İran’daki kültürel ve sanatsal özgürlükler konusunda uluslararası insan hakları örgütleri ve kamuoyu tarafından yakından takip edilen gelişmeler arasında yer aldı.
Kadın sanatçıların karşılaştığı kısıtlamalara dikkat çekti
Parastoo Ahmadi, İran’da kadınların müzik alanındaki faaliyetlerine yönelik uygulanan kısıtlamalara karşı duruşuyla tanınıyor. 21 Mart 1997’de doğan sanatçı, son yıllarda özellikle kadın hakları ve ifade özgürlüğü konularında verdiği sanatsal mesajlarla dikkat çekti.
Soureh Uluslararası Üniversitesi Sinema Yönetmenliği Bölümü mezunu olan Ahmadi, müzik eğitimine genç yaşlarda başladı. Solfej, halk müziği ve klasik müzik alanlarında eğitim alan sanatçı, kariyerinin ilk dönemlerinden itibaren İran’ın geleneksel müzik kültürü ile çağdaş yorumları bir araya getiren çalışmalara imza attı.
Parastoo Ahmadi, özellikle İran’da 2022 yılında başlayan ve uluslararası kamuoyunda geniş yankı uyandıran “Kadın, Yaşam, Özgürlük” hareketine verdiği sanatsal destekle tanındı. Bu süreçte seslendirdiği eserler ve yaptığı paylaşımlar nedeniyle hakkında çeşitli soruşturmalar açıldı.
“Kervansaray Konseri” milyonlarca kişiye ulaştı
Ahmadi’nin en çok ses getiren çalışması ise 2024 yılında gerçekleştirdiği ve daha sonra “Kervansaray Konseri” olarak anılan performans oldu. İran’da kadınların solo sahne almasına yönelik sınırlamalar sürerken, sanatçı tarihi Deyr-i Gacin Kervansarayı’nda başörtüsü takmadan sahneye çıktı.
Karma bir dinleyici kitlesine yönelik gerçekleştirilen performansın görüntüleri daha sonra internet üzerinden yayımlandı. YouTube’da paylaşılan konser kısa sürede milyonlarca izlenmeye ulaştı ve hem İran içinde hem de uluslararası kamuoyunda geniş yankı uyandırdı.
Parastoo Ahmadi, bu performansı İran’daki kadın sanatçıların karşı karşıya kaldığı kısıtlamalara dikkat çekmek amacıyla düzenlediğini ifade etti. Konser, kadınların kamusal alandaki görünürlüğü ve sanatsal özgürlükleri üzerine yürütülen tartışmaların sembollerinden biri haline geldi.
Gözaltı ve yargılama süreci
Konserin ardından Aralık 2024’te Ahmadi’nin İran’ın Mazandaran eyaletinde gözaltına alındığı açıklandı. Sanatçıyla birlikte performansta yer alan müzisyenler Ehsan Beyraghdar ve Soheyl Faghih-Nasiri de gözaltına alınan isimler arasında yer aldı.
Gözaltı kararı uluslararası basında geniş yer bulurken, sanatçının avukatı Milad Panahipour kamuoyuna yaptığı açıklamada Ahmadi ve beraberindeki kişilerin daha sonra geçici olarak serbest bırakıldığını duyurdu.
Ancak soruşturma süreci devam etti ve dosya mahkemeye taşındı. Haziran 2026’da Kum Eyaleti Ceza Mahkemesi tarafından açıklanan kararda Parastoo Ahmadi ve konser organizasyonunda görev alan sekiz kişi suçlu bulundu.
Mahkeme, Ahmadi hakkında 74 kırbaç cezası verilmesine hükmederken, iki yıl boyunca yurt dışına çıkış yasağı uygulanmasına ve sanatsal faaliyetlerden men edilmesine karar verdi.
Uluslararası tepkiler sürüyor
Parastoo Ahmadi’ye verilen ceza, İran’daki kadın hakları ve ifade özgürlüğü tartışmalarını yeniden gündeme taşıdı. İnsan hakları savunucuları ve çeşitli uluslararası kuruluşlar, sanatçının yalnızca müzikal faaliyetleri nedeniyle cezalandırılmasını eleştiren açıklamalar yaptı.
Ahmadi, son yıllarda İran’da kadınların kültürel ve sanatsal alandaki görünürlüğünü savunan isimlerden biri olarak öne çıkarken, hakkında verilen karar ülkedeki kadın sanatçıların karşılaştığı hukuki ve toplumsal engeller üzerine yürütülen tartışmaların yeniden yoğunlaşmasına neden oldu.
Sanatçının davası, İran’da sanat özgürlüğü, kadın hakları ve kültürel politikalar ekseninde uluslararası kamuoyunun yakından takip ettiği dosyalar arasında yer almaya devam ediyor.
