Diyarbakır’ın Ergani ilçesine bağlı Bademli köyü, barındırdığı kaya mezarları ve özgün doğal yapılarıyla son dönemde önemli bir belgeleme faaliyetinin merkezi haline geldi. Fotono21 Fotoğraf Derneği tarafından 24 Nisan 2026 tarihinde gerçekleştirilen saha çalışması kapsamında, özellikle köyün güney kesiminde yer alan ve doğrudan kaya kütlelerine oyularak inşa edilmiş mezar yapıları mercek altına alındı. Bölgenin tarihsel dokusunu koruma ve gelecek nesillere aktarma amacı taşıyan bu girişim, alanın güncel durumunu sistemli bir şekilde kayıt altına alarak geniş kapsamlı bir görsel hafıza oluşturmayı hedefliyor. Uzmanlar ve fotoğrafçılar tarafından yürütülen bu çalışma, bölgedeki kültürel mirasın korunmasına yönelik toplumsal farkındalık oluşturulması açısından stratejik bir önem taşıyor.
Ergani 2026 Projesi: Bütüncül Bir Kültürel Miras Yaklaşımı
Fotono21 Fotoğraf Derneği Başkanı Mehmet Kılıçoğlu, Bademli’de yürütülen bu faaliyetlerin "Ergani 2026" adlı geniş çaplı bir projenin parçası olduğunu belirtti. İlçenin kültürel zenginliklerini bütüncül bir bakış açısıyla ele aldıklarını ifade eden Kılıçoğlu, bu saha çalışmasının özellikle kaya mezarlarının mevcut fiziksel durumunun belgelenmesine odaklandığını vurguladı. Elde edilen yüksek nitelikli kayıtların sadece dernek arşivinde saklanmayacağını, ilerleyen süreçte düzenlenecek sergiler ve hazırlanacak yayınlar aracılığıyla kamuoyunun ve bilim dünyasının dikkatine sunulacağını aktardı. Bu tür belgeleme çalışmaları, bölgenin turizm potansiyelini artırmanın yanı sıra tarihi alanların tahrip edilmesinin önüne geçilmesi için de kritik bir referans noktası oluşturuyor.
Saha gezisine katılan fotoğrafçılardan Dicle Taş ise Bademli çevresindeki kaya oyma yapıların, coğrafyanın tarihsel sürekliliğini kanıtlayan en somut belgelerden biri olduğunu ifade etti. Taş, bu alanların mevcut halleriyle kayıt altına alınmasının, gelecekte arkeologlar ve tarihçiler tarafından yürütülecek bilimsel araştırmalar için vazgeçilmez bir görsel temel sağlayacağını dile getirdi. "Sessiz tanıklar" olarak adlandırılan bu yapılar, bölgenin geçmişine dair önemli ipuçları barındırıyor.
Neolitik Geçmişin İzinde Arkeolojik Potansiyel
Bademli çevresinde bulunan mağara oluşumları ve kaya mezarları henüz kapsamlı arkeolojik kazılara konu olmamış "bakir" alanlar arasında sınıflandırılıyor. Ancak bölgenin hemen yakınında yer alan ve dünya arkeoloji tarihinde önemli bir yere sahip olan Hilar Mağaraları ile Çayönü Tepesi üzerine yapılan bilimsel çalışmalar, bu coğrafyanın yerleşim geçmişinin Neolitik Çağ’a kadar uzandığını bilimsel olarak kanıtlıyor. Bu durum, Bademli’deki yapıların da benzer bir tarihsel derinliğe sahip olabileceği ihtimalini güçlendiriyor.
Gerçekleştirilen fotoğraf çekimleri, Fotono21 arşivine dahil edilerek bölgenin dijital envanterindeki yerini aldı. "Ergani 2026" çalışmaları çerçevesinde yürütülen bu belgeleme faaliyeti, Ergani’nin sadece tarım veya sanayi ile değil, binlerce yıllık tarihsel birikimiyle de ön plana çıkmasını amaçlıyor. Uzmanlar, bu tür sivil toplum girişimlerinin resmi makamlarca yürütülen koruma faaliyetlerini destekleyici bir nitelik taşıdığını ve yerel tarihin korunmasında hayati bir rol oynadığını belirtiyor.
