Cumhurbaşkanlığı tarafından açıklanan 2026 Kültür ve Sanat Büyük Ödülleri kapsamında, 17. yüzyılda yaşamış Kürt şair, yazar ve düşünür Ehmedê Xanî’ye Vefa Ödülü verilecek. Aralık ayının ortalarında düzenlenmesi planlanan törende ödül, Avesta Yayınları’nın kurucusu Abdullah Keskin’e Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan tarafından takdim edilecek.
Cumhurbaşkanı Erdoğan, 29 Ekim’de ödülleri duyurduğu açıklamasında Ehmedê Xanî için “Gönül ve fikir dünyamızın yıldızlarından Ahmed-i Hânî’yi rahmetle yâd ediyorum” ifadelerini kullandı.
Avesta Yayınları 30 yıldır Kürtçe yayıncılık yapıyor
1995 yılının sonunda İstanbul’da kurulan Avesta Yayınları, 1996’da dört Kürtçe edebiyat kitabıyla yayın hayatına başladı. Yayınevi, Türkiye’de Kürtçe kitap yayıncılığının öncü kuruluşlarından biri olarak Kürt edebiyatı, tarihi, dili ve kültürü üzerine çok sayıda eseri okurlarla buluşturdu.
Yayın faaliyetlerini zamanla farklı halkların tarih ve kültürlerini kapsayacak şekilde genişleten Avesta; Ermeni, Süryani, Ezidi, Fars ve Arap toplumları üzerine de eserler yayımladı.
Bugüne kadar 50’yi aşkın dizide 900’den fazla kitap yayımlayan yayınevi, yaklaşık 20 dilden Kürtçe ve Türkçeye çeviriler yaptı.
Avesta, yayın hayatı boyunca çeşitli yasaklama ve toplatma kararlarıyla da karşılaştı. Yayınevinin bazı kitapları hakkında yasaklama kararları verildi.
Kürt edebiyatının önemli ismi: Ehmedê Xanî
1651 veya 1652 yılında dünyaya geldiği kabul edilen Ehmedê Xanî, klasik Kürt edebiyatının önemli şair, yazar, mutasavvıf ve düşünürlerinden biri. Kürtçe kaleme aldığı eserleriyle edebiyat ve tasavvuf alanında iz bırakan Xanî, Kürtçenin yazılı edebiyat geleneğinin gelişmesinde de önemli bir yere sahip.
Xanî’nin en tanınmış eseri, 1695 yılında tamamladığı Mem û Zîn. Mem ile Zîn’in aşkını konu alan 2 bin 657 beyitlik eser, aşk hikâyesinin yanı sıra Kürt toplumunun siyasi ve toplumsal koşullarına ilişkin düşünceler de içeriyor.
Mem û Zîn hakkında toplatma kararı verilmişti
Ehmedê Xanî’nin başyapıtı Mem û Zîn, Türkiye’de Kürtçe yayıncılığın yasaklarla karşılaştığı dönemin önemli örneklerinden biri oldu.
Mehmed Emin Bozarslan, eseri 1968 yılında Kürtçe aslı ve Türkçe çevirisiyle yayımladı. Kitap hakkında toplatma kararı verilirken Bozarslan da hapis cezasıyla karşılaştı.
İlerleyen yıllarda Kültür Bakanlığı, Mem û Zîn’i Kürtçe ve Türkçe olarak sansürsüz biçimde yayımladı.
Avesta Yayınları da Ehmedê Xanî’nin eserlerinin ve düşünce dünyasının gelecek kuşaklara aktarılması amacıyla çeşitli yayın çalışmaları yürüttü.
Ehmedê Xanî adına verilen Vefa Ödülü’nün Abdullah Keskin’e takdim edileceği törenin aralık ayının ortalarında yapılması planlanıyor.
